در شرایط اضطراری و جنگ، سالمندان به دلیل ضعف جسمی، بیماری‌های زمینه‌ای، کاهش توان حرکتی، اختلالات بینایی و شنوایی و وابستگی به دارو از آسیب‌پذیرترین گروه‌های جامعه به شمار می‌روند.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز و به نقل از وبدا، هرگونه اختلال در دسترسی به خدمات درمانی، دارو، آب و غذای کافی می‌تواند سلامت سالمندان را به سرعت تهدید کند. از این رو آگاهی خانواده‌ها و مراقبان از اقدامات پیشگیرانه و راهکارهای ایمنی برای محافظت از سالمندان در چنین شرایطی اهمیت زیادی دارد.

دکتر عبدالرحیم اسداللهی، دکتر تخصصی سالمند شناسی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به ضرورت آمادگی پیش از بحران گفت: یکی از مهم‌ترین اقدامات برای مراقبت از سالمندان در شرایط جنگی، مدیریت دقیق داروها و اطلاعات پزشکی است. خانواده‌ها باید فهرست کامل داروهای مصرفی سالمند، میزان و زمان مصرف داروها و نام پزشک معالج را در دسترس داشته باشند و داروهای ضروری را برای حداقل ۱۴ روز ذخیره کنند.

وی افزود: همچنین توصیه می‌شود نسخه‌ها و مدارک پزشکی در یک پاکت یا پوشه ضدآب نگهداری شود تا در صورت تخلیه اضطراری به راحتی قابل استفاده باشد.

کارت شناساسی و مدارک پزشکی سالمند در دسترس باشد

این متخصص سالمند شناسی ادامه داد: سالمندان نیز بهتر است یک کارت شناسایی پزشکی همراه داشته باشند که در آن بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای حیاتی مانند داروهای قلبی یا انسولین و همچنین حساسیت‌های دارویی ذکر شده باشد. همراه داشتن یک بطری آب شخصی برای مصرف داروها نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا در شرایط بحران ممکن است دسترسی به آب آشامیدنی محدود شود.

اهمیت تجهیزات کمک‌شنوایی و بینایی در شرایط بحرانی

دکتر اسداللهی در ادامه با اشاره به اهمیت تجهیزات کمک‌شنوایی و بینایی در شرایط بحرانی اظهار کرد: سالمندانی که از سمعک یا عینک استفاده می‌کنند باید همواره باتری یدکی سمعک و یک عینک اضافی در کیف اضطراری خود داشته باشند. فعال نگه داشتن سمعک می‌تواند به سالمندان کمک کند تا صدای آژیرهای هشدار یا اطلاع‌رسانی‌های امدادی را بهتر بشنوند.

این دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: همچنین برای افرادی که دچار ضعف بینایی هستند، مشخص کردن مسیر خروج یا محل پناهگاه با علائم رنگی یا چراغ‌های کوچک می‌تواند در شرایط تاریکی یا قطع برق بسیار کمک‌کننده باشد.

آماده‌سازی یک کیف اضطراری شخصی

وی آماده‌سازی یک «کیف اضطراری شخصی» را از دیگر اقدامات ضروری دانست و گفت: این کیف باید سبک و قابل حمل باشد و وسایلی مانند داروهای ضروری، بطری آب، مواد غذایی سبک و کنسروی، لباس گرم، پتوی اضطراری یا نانوپتو، چراغ‌قوه، باتری یدکی، سوت امدادی، ماسک تنفسی، پوشک بزرگسال، دستمال مرطوب و نسخه‌ای از مدارک مهم و شماره تماس‌ها در آن قرار گیرد. بهتر است این کیف در نزدیکی محل خواب یا در کنار در خروجی خانه قرار داده شود تا در مواقع اضطراری به سرعت در دسترس باشد.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین بر شناسایی و آماده‌سازی محل امن در خانه تأکید کرد و گفت: امن‌ترین بخش خانه معمولاً قسمت‌های داخلی ساختمان و دور از پنجره‌ها و شیشه‌هاست. خانواده‌ها باید مسیر دسترسی سالمند به این محل را از قبل مشخص کنند.

دکتر اسداللهی ادامه داد: در صورتی که سالمند از ویلچر استفاده می‌کند، لازم است مسیر حرکت بدون مانع و دارای نور کافی باشد. انجام تمرین‌های کوتاه تخلیه اضطراری به صورت هفتگی نیز می‌تواند به سالمندان کمک کند تا مسیر پناه گرفتن را به خوبی به خاطر بسپارند. اقدامات ضروری هنگام وقوع انفجار

وی درباره اقدامات ضروری هنگام وقوع انفجار نیز توضیح داد: در چنین شرایطی باید اصل «پناه بگیر، خود را بپوشان و سر را محافظت کن» رعایت شود. مراقبان باید سالمند را به سرعت به سمت دیوارهای داخلی یا نقاط مقاوم ساختمان هدایت کنند.

وی توصیه کرد که اگر سالمند روی تخت یا ویلچر قرار دارد، می‌توان از پتو یا تشک برای محافظت از او در برابر ترکش‌ها استفاده کرد. همچنین لازم است از فریاد زدن یا ایجاد اضطراب بیشتر پرهیز شود و با صدایی آرام اما قاطع راهنمایی‌های لازم به سالمند داده شود.

این متخصص سالمند شناسی افزود: اگر سالمند تنهاست، باید در سریع‌ترین زمان ممکن روی زمین دراز بکشد و سر و گردن خود را با دستانش بپوشاند و از پنجره‌ها و شیشه‌ها فاصله بگیرد. سالمندانی که از ویلچر استفاده می‌کنند نیز باید ترمز ویلچر را قفل کنند تا در اثر لرزش یا انفجار جابه‌جا نشوند.

راهکارهای ساده برای پیشگیری از استنشاق گرد و غبار

وی با اشاره به خطر گرد و غبار ناشی از انفجار و آوار گفت: استفاده از ماسک‌های فیلتردار مانند N95 یا حتی یک دستمال مرطوب برای پوشاندن دهان و بینی می‌تواند از ورود ذرات آلاینده به سیستم تنفسی جلوگیری کند.

دکتر اسداللهی توصیه کرد: همچنین بهتر است سالمندان بلافاصله پس از بمباران وارد فضای باز نشوند تا خطر استنشاق گرد و غبار کاهش یابد.

فشارخون و وضعیت بالینی سالمند بررسی شود

مدیرگروه سالمندشناسی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره مراقبت‌های پزشکی در شرایط بحران نیز اظهار کرد: استرس شدید می‌تواند موجب افزایش فشار خون یا نوسان قند خون در سالمندان شود؛ بنابراین لازم است وضعیت سلامت آن‌ها به طور منظم بررسی شود.

وی ادامه داد: در سالمندانی که دچار زخم بستر هستند نیز باید پانسمان و ضدعفونی به صورت منظم انجام شود تا از بروز عفونت جلوگیری شود.

دکتر اسداللهی افزود: سالمندان باید در صورت احساس علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سرگیجه سریعاً موضوع را به مراقبان اطلاع دهند و داروهای اورژانسی خود را مصرف کنند. مصرف منظم آب حتی در صورت نداشتن احساس تشنگی نیز برای جلوگیری از کم‌آبی بدن بسیار مهم است.

اهمیت تغذیه در سالمندان

این دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شیراز در ادامه به اهمیت تغذیه سالمندان در شرایط بحران اشاره کرد و گفت: بهتر است مواد غذایی سبک و قابل نگهداری مانند غذاهای کنسروی، خشکبار و مواد غذایی کم‌نمک در دسترس باشد.

دکتر اسداللهی با اشاره به اینکه سالمندان باید وعده‌های غذایی کوچک اما مکرر مصرف کنند، گفت: همچنین بهتر است از خوردن غذاهای بسیار شور، شیرین یا سخت که هضم آن‌ها دشوار است، پرهیز کنند، تأمین حداقل یک و نیم لیتر آب در روز نیز برای حفظ سلامت بدن ضروری است.

نقش حمایت های روانی از سالمندان

وی همچنین به نقش حمایت روانی از سالمندان در شرایط بحران تأکید کرد وی افزود: بسیاری از سالمندان در شرایط جنگی دچار اضطراب، ترس یا بی‌قراری می‌شوند. رفتار آرام مراقبان، صحبت‌های اطمینان‌بخش و همراهی عاطفی می‌تواند به کاهش اضطراب آن‌ها کمک کند.

به گفته دکتر اسداللهی، در برخی موارد فعالیت‌های معنوی یا یادآوری خاطرات مثبت نیز می‌تواند به ایجاد آرامش روانی کمک کند.

اقدامات پس از انفجار

این متخصص سالمندشناسی درباره اقدامات پس از انفجار نیز گفت: پیش از حرکت یا خروج از محل باید از ایمن بودن محیط اطمینان حاصل شود؛ وجود کابل‌های برق پاره، شیشه‌های شکسته یا آوار می‌تواند خطرآفرین باشد. سالمندان نیز باید از کفش‌های مناسب و محکم استفاده کنند تا از بریدگی یا آسیب به پا جلوگیری شود.

وی ادامه داد: در صورت انتقال به پناهگاه‌های عمومی، بهتر است سالمندان در محلی با تهویه مناسب، دور از ازدحام و در محیطی نسبتاً آرام مستقر شوند. همچنین لازم است داروها، آب و وسایل ضروری آن‌ها در دسترس باشد و رعایت بهداشت فردی و ضدعفونی دست‌ها به طور مرتب انجام شود.

سالمندان مراقب وسایل ضروری خود باشند

دکتر اسداللهی افزود: سالمندان باید مراقب وسایل ضروری خود مانند سمعک، عینک، عصا یا داروهای شخصی باشند، زیرا گم شدن این وسایل می‌تواند مشکلات جدی برای آن‌ها ایجاد کند، در صورت بروز علائمی مانند تب، سرفه یا مشکلات تنفسی نیز لازم است موضوع سریعاً به نیروهای امدادی یا کادر درمان اطلاع داده شود.

اهمیت حفظ ارتباط خانوادگی در شرایط بحران وی در ادامه بر اهمیت حفظ ارتباط خانوادگی در شرایط بحران تأکید کرد و گفت: بهتر است شماره تماس اعضای خانواده و گروه‌های امدادی روی کارت شناسایی سالمند نوشته شود تا در صورت جدا شدن از خانواده امکان پیگیری و ارتباط فراهم باشد؛ همراه داشتن یک رادیوی باتری‌ دار نیز می‌تواند برای دریافت اطلاعیه‌ها و اخبار رسمی بسیار مفید باشد.

سالمندان را به گفت و گو و مشارکت های اجتماعی تشویق کنیم

مدیرگروه سالمندشناسی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز در پایان با اشاره به ضرورت توجه به بازتوانی سالمندان پس از بحران گفت: پس از عبور از شرایط بحرانی، سالمندان باید به محیطی آرام منتقل شوند و در صورت نیاز از مشاوره روانشناسی یا حمایت‌های معنوی بهره‌مند شوند.

وی یادآور شد: مشارکت در فعالیت‌های سبک، گفت‌وگو با اعضای خانواده و انجام فعالیت‌هایی مانند مطالعه، خاطره‌گویی یا عبادت می‌تواند به بازگشت آرامش و احساس کنترل بر زندگی در سالمندان کمک کند.

پایان خبر