عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به تنوع ترکیبات زیست‌فعال عناب، این میوه پاییزی را از جمله گیاهان مورد توجه در مطالعات دارویی دانست و بر اهمیت شناسایی ترکیبات مؤثر، بررسی ویژگی‌های ارقام مختلف و استانداردسازی فرآورده‌های حاصل از آن تأکید کرد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز و به نقل از وبدا، دکتر اردلان پاسداران، متخصص فارماکوگنوزی، با بیان اینکه عناب از دیرباز در طب سنتی ایران و برخی کشورهای دیگر، از جمله چین، مورد استفاده قرار گرفته است، اظهار کرد: امروزه این گیاه به دلیل برخورداری از ترکیبات متنوع زیست‌فعال، در حوزه فارماکوگنوزی و علوم دارویی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وی افزود: اهمیت عناب تنها به مصرف خوراکی آن محدود نمی‌شود؛ بلکه بخش‌های مختلف این گیاه، از جمله میوه، دانه، برگ، پوست و ریشه، دارای ترکیبات شیمیایی متفاوتی هستند که بررسی آنها می‌تواند زمینه‌ساز شناخت بهتر ظرفیت‌های دارویی این گیاه باشد.

ترکیبات زیست‌فعال عناب در کانون توجه پژوهشگران

این متخصص فارماکوگنوزی با اشاره به ترکیبات شناسایی‌شده در میوه عناب بیان کرد: پلی‌ساکاریدها، فلاونوئیدها، ساپونین‌ها، اسیدهای آلی و ترکیبات فنولی از جمله مواد موجود در این میوه هستند. همچنین عناب تازه حاوی ویتامین C است که میزان آن می‌تواند با توجه به رقم گیاه، مرحله رسیدگی و شرایط نگهداری تغییر کند.

دکتر پاسداران ادامه داد: برخی مطالعات آزمایشگاهی و پیش‌بالینی، فعالیت‌های زیستی مختلفی را برای ترکیبات استخراج‌شده از عناب، از جمله اثرات آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی، بررسی کرده‌اند؛ با این حال، اثبات اثربخشی درمانی این ترکیبات در انسان به انجام مطالعات بالینی مناسب و برخورداری از شواهد علمی کافی نیاز دارد.

ضرورت توجه به کیفیت و استانداردسازی فرآورده‌های عناب

وی با تأکید بر نقش فرآوری در کیفیت محصولات گیاهی گفت: خشک‌کردن عناب می‌تواند ویژگی‌های شیمیایی و تغذیه‌ای آن را تغییر دهد و عواملی مانند دما، مدت‌زمان خشک‌کردن و شرایط نگهداری بر میزان برخی ترکیبات حساس تأثیرگذار هستند.

این عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: در تولید فرآورده‌های گیاهی، شناسایی دقیق گیاه، کنترل کیفیت ماده اولیه، بررسی ناخالصی‌ها، انتخاب روش مناسب استخراج و تعیین ترکیبات شاخص، از مراحل مهم استانداردسازی به شمار می‌روند.

به گفته وی، تفاوت در ارقام گیاهی، شرایط کشت، مرحله رسیدگی و روش‌های فرآوری و استخراج می‌تواند به تغییر ترکیب شیمیایی عصاره عناب منجر شود؛ بنابراین، نمی‌توان نتایج حاصل از بررسی یک عصاره مشخص را بدون ارزیابی‌های لازم به تمام فرآورده‌های تهیه‌شده از این گیاه تعمیم داد.

ظرفیت عناب برای توسعه پژوهش‌های گیاهان دارویی در ایران

دکتر پاسداران با اشاره به ظرفیت‌های کشور در حوزه گیاهان دارویی خاطرنشان کرد: بررسی ترکیبات زیست‌فعال عناب، مطالعه ویژگی‌های ارقام بومی، بهینه‌سازی روش‌های فرآوری و استخراج و طراحی فرآورده‌های استاندارد، از جمله زمینه‌هایی هستند که می‌توانند به توسعه پژوهش‌های دارویی و بهره‌برداری علمی‌تر از ظرفیت‌های گیاهی کشور کمک کنند.

وی تأکید کرد: پیوند میان دانش بومی، پژوهش‌های علمی و استانداردسازی، زمینه را برای ارزیابی دقیق‌تر خواص گیاهان دارویی و تولید فرآورده‌هایی با کیفیت و قابلیت اطمینان بیشتر فراهم می‌کند.

پایان خبر