بی شک جهانی شدن نهضت عاشورا ارکانی دارد که
اگر رکن اول را وجود نورانی امام حسین (ع) بدانیم، رکن دوم و سوم این نهضت، حضرت
زینب کبری (س) و حضرت سید الساجدین (ع) هستند و این جهانی شدن تنها به نیمروز دهم
محرم سال 61 بر نمی­گردد؛ بلکه بعد از حادثه عاشورا اتفاقات بسیاری درباره این حادثه
عظیم مطرح و تاثیر این حادثه در بلاد اسلامی به ویژه در مدینه بررسی شد و ادامه
رسالت با روشنگری­ هایی بود که در این کاروان اتفاق افتاد و نقش اصلی را امام سجاد
(ع) ایفا کردند.

با تحولات و دگرگونی هایی که در شام اتفاق
افتاد، یزید مجبور شد به منظور جلوگیری از عمیق تر شدن تأثیر حضور کاروان اسرا در
شام ایشان را به سرعت از شام حرکت دهد. بنابراین کاروان کربلا یک هفته بیشتر در شام
نبودند و در بازگشت همچنان دیگر شتابی در حرکت نداشتند و امام سجاد علیه السلام
دستور دادند تا کاروان را از مسیر کربلا ببرند و با این اقدام به دنبال آن بودند که
دیگر جایی باقی نماند که متاثر از حادثه کربلا نشده باشد و این امر در بازگشت و با
تلاش و برنامه ‌ریزی ایشان محقق گردید.

تأثیر حادثه عاشورا
بر مدینه

با ورود کاروان کربلا به مدینه به تدریج خبر
حادثه کربلا به دیگر نقاط نیز رسید و با وجود تلاش‌ ها و اقدامات یزید در مخفی
نگهداشتن این خبر، دیگر به هیچ شکلی مخفی نماند؛ زیرا حجّاجی که برای حج از مدینه عازم
مکه بودند هنگامی که از این واقعه مطلع می شدند، این خبر را با خود به دیگر نقاط
دنیای آن روز به سرعت منتقل می کردند. به عنوان مثال ابراهیم بن طلحه بن عبیدالله هنگام
خروج امام (ع) از مدینه، معتقد بود رفتن امام حسین علیه السلام به کوفه اشتباه است
و چون کماکان بر نظر خود هم باقی بود، بعد از بازگشت کاروان در مدینه خدمت امام
سجاد (ع) رسید و پرسید: ای علی بن الحسین (ع) چه کسی پیروز شد؟ حضرت در پاسخ به
سوال وی فرمودند: اگر می خواهی بدانی چه کسی پیروز شد، هنگامی که وقت نماز رسید، اذان
و سپس اقامه بگو.

این کلام امام سجاد(ع) خطاب به او بدان معنا
بود که به ابی­ طلحه بفهمانند که یزید می‌خواست اذان و اقامه را از روی زمین محو
کند و این که تو به راحتی اذان و اقامه می­ گویی و این که نماز هست نتیجه قیام پدر
من است.

به همین جهت تأثیر ورود کاروان اسرا به مدینه
بیشتر از سایر نقاط بود؛ زیرا تأثیرات ناشی از این حرکت به دلیل حضور سالیانه جمع
کثیری از مسلمانان برای زیارت قبر رسول خدا (ص) در مدینه و انجام مناسک عمره و
حج نه تنها در مکه و مدینه که در سایر نقاط
دنیا نیز اثرگذار بود.

به همین جهت نحوه ورود کاروان آل الله (ع) به
مدینه با تدبیر امام سجاد (ع) به گونه ‌ای برنامه‌ ریزی شد که از همان ابتدا مدینه
را دچار بحران کند. از این رو، ایشان اجازه ندادند که این کاروان ساده و بدون
اطلاع قبلی وارد مدینه شود. آن حضرت قبل از ورود به مدینه ابتدا بشیر را نزد خود
فراخواندند تا ورود ایشان توسط بشیر که شاعر و با آن حضرت هم در ارتباط بود با
فراخوان عمومی همراه شود.

این تدبیر امام سجاد (ع) باعث شد مردمی که
بیست سال جز خوبی از آل الله (ع) ندیده بودند و به جز دستگیری از فقرا، کمک به
مردم، محبت، صفا و وفاداری از آنها سراغ نداشتند و در این مدت با آنها در کمال
آرامش، صفا و محبت زندگی کرده بودند، وقتی از این جریانات مطلع شدند، همگی دگرگون
شدند و مجالس عزا و نوحه سرایی به پا کردند. عمق مصائب به حدی بود که مدینه تا مدت
ها حالت طبیعی و عادی خود را به دست نیاورد و شهر به صحنه درگیری­ های مردم و عمال
بنی ­امیه تبدیل شد و این مسئله تا آنجا پیش رفت که حتی مروان بن حکم والی مدینه
هم متوسل به امام سجاد (ع) شد و به ناچار برای حفظ همسر و فرزندانش، آنها را به منزل
امام سجاد(ع) برد و از ایشان خواست که آنان را پناه دهد و امام نیز قبول کرده و
سپس خود او نیز متواری شد.

این گونه بود که اهداف قیام امام حسین (ع) با
روشنگری های اهل بیت (ع) به نتیجه رسید؛ به گونه ای که پس از 1400 سال تا کنون
جوشش شور حسینی هم چنان در دل ها غوغا به پیدا می کند.

تلخیص از کتاب نگاهی تحلیلی به تاریخ صدر
اسلام (ثاقب) نوشته «محمدمهدی حامدی» و «مهدی طائب»

حجت
الاسلام محمد مهدوی