سلامت دینی به معنای ارتباط عمیق شخص با باورهای دینی، ارزش‌ها و احساس تعلق به یک جامعه مذهبی است.

 

به گزارش روابط عمومی دانشکده علوم و فناوری های نوین پزشکی و به نقل از وبدا، این موضوع در سال‌های اخیر توجه محققان را در زمینه علوم اعصاب جلب کرده است، زیرا تحقیقات نشان داده‌اند که سلامت دینی می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر تاب‌آوری فردی و توانایی مقابله با استرس‌ها داشته باشد.

 

از منظر علوم اعصاب، فعالیت‌های دینی می‌توانند پروسه‌های بیوشیمیایی و عصبی خاصی را در مغز فعال کنند. مثلا، فعالیتهای دینی باعث فعال‌سازی قشر پیش‌پیشانی می شود.

این ناحیه مغز مسؤول کنترل تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و تنظیم هیجانات است. فعالیت در عملکردهای دینی همچون دعا و تفکر روی ارزش‌ها و اهداف، این ناحیه را تقویت می‌کند و باعث بهبود قابلیت مدیریت استرس می‌شود.

 از طرفی، آمیگدالا که مرکزی در مغزبرای پردازش احساسات، به‌ویژه ترس و استرس است، تحت تأثیر فعالیت‌های دینی قرار می‌گیرد. افرادی که از سلامت دینی برخوردارند، عموماً واکنش‌های کمتری به تنش‌ها نشان می‌دهند، به این دلیل که فعالیت آمیگدالا در آنها کمتر تحریک می‌شود.

همچنین، ایمان و مشارکت در فعالیت‌های دینی به‌ویژه مراسم جمعی، می‌تواند سطح دوپامین و اکسی‌توسین (هورمون‌های شادی و پیوند اجتماعی) را افزایش دهد. این هورمون‌ها موجب ارتقاء حس خوش بینی و تاب‌آوری می‌شوند.

تاب‌آوری و ارتباط آن با سلامت دینی

تاب‌آوری به معنای توانایی فرد در مواجهه با چالش‌ها و بازگشت به حالت عادی است. در این راستا، سلامت دینی می تواند تاثیرات مثبتی بر تاب‌آوری داشته باشد. از آنجایی که سلامت دینی باعث ایجاد احساس هدف و معنا در فرد می شود سازگاری با چالشها و مدیریت آنها را آسان تر می کند.

همچنین، جوامع دینی معمولاً شبکه‌های حمایتی قوی‌تری دارند. مشارکت در فعالیت‌های مذهبی می‌تواند حمایت‌های اجتماعی را تقویت کند. این نوع حمایت می‌تواند حس تعلق و امنیت را افزایش دهد و به تاب‌آوری بیشتر کمک کند.

بعلاوه، تمرین‌های دینی نظیر دعا و مراقبه، به فرد کمک می‌کند تا هیجانات منفی را بهتر مدیریت کند و در پاسخ به استرس‌ها سریع‌تر آرامش پیدا کند. در مجموع، سلامت دینی با تأثیرات مثبت قابل‌ملاحظه‌ای بر مغز و رفتار انسان مرتبط است که می‌تواند به بهبود تاب‌آوری و مدیریت استرس کمک کند.

به‌کارگیری مداخلات معنوی و دینی، علاوه بر بهبود سلامت روحی، می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی افراد کمک کند.

دکتر هادی علیقلی عضو هیأت علمی گروه علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز