گرده گیاهان در ایران و جهان به عنوان شایع ترین عامل ایجاد و تشدید آلرژی های تنفسی به ویژه رینیت آلرژیک (آلرژی فصلی، آلرژی بینی) است. 

شیوع حساسیت و آلرژی به گیاهان (آلرژی فصلی) در ایران نسبتا قابل توجه می باشد و قطعی ترین درمان این نوع از آلرژی تنفسی اجتناب از تماس با گرده گیاهان آلرژی زا است، بنابراین آگاهی از زمان گرده افشانی گیاهان آلرژی زا، می تواند کمک شایانی به کنترل و درمان این نوع از بیماری های تنفسی (آلرژی فصلی و یا آسم) داشته باشد. علائم آسم آلرژیک اغلب همزمان با آلرژی های فصلی بروز می‌کند.

به طور کلی در ایران و بسیاری از نقاط جهان، گرده افشانی اغلب درختان در فصل بهار، چمن ها در فصل بهار و اوایل تابستان و علف های هرز در تابستان و اوایل پاییز صورت می گیرد.ب ه طور معمول در مناطق مرکزی و شمالی کشور ایران اغلب گیاهان در اواخر فصل پاییز و در سراسر فصل زمستان گرده افشانی ندارند، اما گرده افشانی گیاهان به خصوص علف های هرز در نیمه جنوبی کشور ممکن است تا اواخر فصل پاییز و حتی دی ماه به طول انجامد.

شایان توجه است این عوامل به ویژه آلودگی هوا می تواند اثر زیادی بر میزان تولید گرده، طولانی تر شدن دوره گرده افشانی و حتی میزان آلرژی زایی گرده، داشته باشد.

علائم آلرژی به گرده شامل: گرفتگی بینی فشار سینوسی، که ممکن است باعث درد صورت شود، آبریزش بینی خارش و آبریزش چشم، گلو درد، سرفه، پوست متورم و مایل به آبی در زیر چشم، کاهش حس چشایی یا بویایی و افزایش واکنش های آسمی است.

بسیاری از مردم پاسخ ایمنی نامطلوبی در برابر تنفس گرده گیاهان دارند. سیستم ایمنی به طور معمول با دفاع از بدن در برابر عوامل خارجی مضر ،مانند ویروس ها و باکتری ها، از بیماری جلوگیری می کند.

در افراد مبتلا به آلرژی به گرده، سیستم ایمنی، اشتباها، گرده غیرمضر را به عنوان عامل خارجی خطرناک دیده و شروع به تولید ماده شیمیایی مانند هیستامین می کند تا در برابر گرده مقاومت کند.

برای کاهش علائم آلرژی به گرده، میتوان از درمان های خانگی نیز استفاده کرد:

• شستشوی گرده از بینی با استفاده از یک بطری فشرده
• استفاده از گیاهان و عصاره‌ها، مانند باتربور بدون PA (که حاوی آلکالوئیدهای سمی پیرولیزیدین نیست) یا اسپیرولینا
• درآوردن و شستن هر لباسی که در بیرون پوشیده شده است
• خشک کردن لباس در خشک کن به جای بیرون روی رخت آویز
• استفاده از تهویه مطبوع در خودروها و منازل
• استفاده منظم از جاروبرقی  دارای فیلتر HEPA

محسن ایزدی؛ کارشناس بیماری های غیرواگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز