من کیستم؟

در اینجا و در ادامه مبحث
مهارت های 10 گانه زندگی، به مهارت خودآگاهی می پردازیم و آن را بررسی می کنیم:

در ابتدا باید ببینیم که
تعریف کلی و علمی و در عین حال ساده خودباوری چیست؟

دانش و آگاهی که از
خودمان داریم و اینکه چگونه به خود نگاه می کنیم خودآگاهی نامیده می شود؛ به
عبارتی کسب تصویری واضح و روشن از ارزش‌ ها، نگرش ‌ها، نیازها و علایقمان منجر به
شناخت از خود و به خودباوری تعبیر می شود.

مهارت خودآگاهی پایه و زیربنای یادگیری تمام مهارت ها و
همچنین داشتن یک زندگی با کیفیت است و به نقشه راهی می ماند که به ما کمک می کند
تا سریع تر و با اطمینان بیشتری به مقصد برسیم.

میزان خودآگاهی ما پیش بینی کننده احساس رضایت ما از زندگی
و شخصیت خودمان است. اینطور به نظر می رسد که احساس رضایت، نیازی است که تمام
فعالیت‌ های ما به آن بستگی دارد؛ هر چه بیشتر و بهتر بتوانیم خودمان را بشناسیم،
بهتر می ‌توانیم آنچه را که هستیم، بپذیریم یا تغییر دهیم.

در مقابل، احساس راضی نبودن از خود، نشانه ‌ای است که به ما
هشدار می ‌دهد که نیازمند ایجاد تغییر در خود هستیم. اصلی ترین و اساسی ترین
بخش این تغییر با کار، بر روی خودآگاهی شکل می گیرد و خودآگاهی به بالا رفتن
سطح رضایت‌مندی از زندگی منجر می
شود.

به طور کلی افراد از دو مسیر به خودآگاهی دست پیدا می‌ کنند:

1-خودآگاهی که فرد خود را با معیارهای بیرونی و جامعه
مقایسه می‌ کند و برایش مهم است که از نگاه دیگران چگونه دیده می شود.

2- فرد بیشتر با ملاک ‌ها و معیارهای درونی
خود سر و کار دارد، بنابراین می ‌تواند دقیق‌ تر خود را تحلیل کند. این افراد از
خود پنداری قوی ‌تری نسبت به دیگران برخوردار هستند.

چگونه به این مهارت برسیم؟

در ادامه به برخی از راه ‌های رسیدن
به خودآگاهی اشاره می‌ کنیم:

شناخت ویژگی های جسمانی و ظاهری:

اغلب ما
نسبت به خصوصیات ظاهری خود دارای حس مثبت یا منفی هستیم. ممکن است ویژگی هایی
داشته باشیم که مورد علاقه مان باشند یا نه. برخی از این ویژگی‌ ها احساس خوب و
بعضی احساس بدی به ما می دهند. تا حدی می توان گفت؛ عدم درک صحیح از تصویر جسمانی
و ظاهری خود منجر به «عمل های جراحی زیبایی» می شود.

شناخت نقاط ضعف خود:

برخی
افراد، توانایی روبه رو شدن با نقاط ضعف خود را ندارند و آنها را انکار می کنند،
در مقابل افراد دیگری نقاط ضعفشان را تا
حدی بزرگ می کنند و خود را فردی ضعیف دارای ویژگی های منفی می پندارند. اغلب ما در
مواجهه با ویژگی های منفی خود در مواضع متفاوت «غفلت»، «انکار»، «حمله» و یا «رنجش»
قرار می گیریم. واقعیت این است که هیچکدام از این مواضع کمکی به از بین رفتن این
ویژگی ها نمی کند. گاهی حتی ما از ویژگی های منفی خود، آگاه و خبردار نیستیم و
بدتر اینکه حتی گاهی آنها را مثبت و ارزشمند می دانیم.

شناخت افکار، احساسات و رفتار:

ما
انسان ها اغلب همانگونه رفتار می کنیم که احساس می کنیم و همانگونه احساس می کنیم
که فکر می کنیم. هر چه فرد کمال طلب ‌تر و جاه ‌طلب ‌تری باشیم، زمانی که در
موقعیت بحرانی قرار بگیریم، کنترل شرایط از دست مان خارج شود، احساس آشفتگی روحی و
روانی بیشتری خواهیم کرد.

شناخت باورها و ارزش های خود:

باورهای
ما افکاری هستند که با تکرار مداوم در طول زندگی در ذهن ما ثابت شده و آنها را
پذیرفته ایم. ارزش‌ های ما معیارهایی هستند که به وسیله‌ آنها، باورها و رفتارهای
خود و دیگران را ارزیابی می‌ کنیم. هر یک از ما بر اساس محیطی که در آن متولد می‌شویم،
خانواده‌ای که در آن رشد می‌یابیم، اجتماعی که در آن زندگی می کنیم، افکار، باورها
و ارزش‌ هایی را به شکل های مختلف کسب می کنیم. تحقیقات نشان داده ‌است که
ساختارهای ذهنی و نحوه نگرش افراد به زندگی، قابلیت تغییر دارند و افراد می ‌توانند
هر کجا که لازم باشد با تغییر در افکار و باورهای خود به اصلاح و تعدیل ساختارهای
ذهنی خود بپردازند.

شناخت میزان اعتماد به نفس

افرادی که دارای اعتماد به نفس پایینی
هستند، انتظارات غیرواقع بینانه‌ای را از خود و از دیگران دارند. به همین دلیل
میزان احساس رضایتشان از زندگی بسیار پایین است. فردی که اعتماد به نفس بالایی
دارد، شرایط و موقعیت ‌ها را بر اساس انتظارات دیگران نمی‌ بیند، بلکه بیشتر از هر
چیز و هرکس به ارزش ‌ها و خواسته ‌های خود اهمیت می‌دهد.

افرادی که به خودآگاهی رسیده اند بسته به شرایط متفاوت خود،
می توانند ویژگی های خاصی داشته باشند:

• احساس رضایت از تصمیم ها، انتخاب ها و زندگیشان دارند.


• تفکر خلاق دارند و مطلق نگر نیستند.


• در مقابل فشارها و آسیب ‌های روانی اجتماعی مقاوم ‌تر هستند.


• آگاهی کامل از موفقیت‌ ها و شکست‌ های خود دارند، به
  موفقیت‌ هایشان افتخار می‌کنند و از شکست ‌هایشان درس می ‌گیرند.


• نقاط ضعف خود را می‌ شناسند و در جهت اصلاح آن‌ ها
  تلاش می‌ کنند.


• روحیه همکاری و مشارکت در کارهای تیمی و گروهی دارند.


• از مشورت با دیگران و افراد صاحب نظر استقبال می‌ کنند.

کلام
آخر

بهتر
است هر شب قبل از خواب تمرین سنجیدن واکنش ها و ساختن واکنش های صحیح را به
منظور آگاهی و شناخت هر چه بهتر و عمیق تر از خود انجام دهید.

سنجیدن
واکنش: یعنی اینکه آیا واکنش ما در مقابل موضوع یا موضوعات پیش
آمده، متناسب با آنها بوده است یا خیر؟ اگر متناسب نبوده، چرا و به چه دلیل آن
واکنش را نشان داده ایم؟

ساختن
واکنش صحیح و متناسب: یعنی تمرین رفتار و
گفتار صحیح داشتن با این سوال از خود که اگر چه می گفتم و چه می کردم بهتر بود؟

با کمک
این تمرین، قادر خواهیم بود که به تدریج در رفع عادات بد ذهنی، رفتاری و احساسی
خود بکوشیم.

با ما همراه باشید...

مدیریت امور فرهنگی و فوق برنامه معاونت فرهنگی و
دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز