دکترای تخصصی تغذیه و رژیم‌درمانی، با اشاره به رواج مصرف کافئین برای افزایش هوشیاری و تمرکز، بر اهمیت توجه به میزان مصرف، تفاوت حساسیت افراد و شرایط جسمی آنان تأکید کرد و گفت: مصرف بیش از آستانه تحمل فردی می‌تواند با عوارضی مانند بی‌خوابی، تحریک‌پذیری، تپش قلب، لرزش و اختلالات گوارشی همراه باشد.

به گزارش روابط عمومی دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، دکتر «محمدجعفر دهزاد»، دکترای تخصصی تغذیه و رژیم‌درمانی، با اشاره به کاربرد گسترده کافئین به عنوان یک ماده محرک برای افزایش سطح هوشیاری و بهبود تمرکز، اظهار کرد: بر اساس استانداردهای علمی، مصرف روزانه تا ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین برای بیشتر بزرگسالان سالم، معمولاً در محدوده ایمن قرار دارد.

وی افزود: این میزان به‌طور تقریبی معادل چهار فنجان قهوه دم‌کرده، ۱۰ قوطی نوشابه کولا یا دو بطری نوشیدنی انرژی‌زا است؛ با این حال، میزان کافئین در محصولات مختلف متفاوت است و نمی‌توان صرفاً بر اساس نوع نوشیدنی، مقدار دقیق دریافت کافئین را تعیین کرد.

دکتر دهزاد با اشاره به تفاوت قابل توجه غلظت کافئین در فرآورده‌های مختلف، نسبت به مصرف کافئین به شکل پودر یا مایع خالص هشدار داد و گفت: این فرآورده‌ها به دلیل غلظت بالای کافئین می‌توانند خطر مسمومیت حاد ایجاد کنند.

وی ادامه داد: مصرف مقادیر بالای کافئین خالص می‌تواند پیامدهای جدی و حتی تهدیدکننده حیات داشته باشد و به همین دلیل، استفاده از این اشکال باید با احتیاط بسیار و مطابق توصیه‌های ایمنی انجام شود.

این متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی با بیان اینکه پاسخ بدن افراد به کافئین متفاوت است، گفت: عوامل ژنتیکی، میزان مصرف روزانه و میزان حساسیت فردی می‌تواند بر واکنش بدن نسبت به کافئین اثر بگذارد؛ به همین دلیل برخی افراد حتی با دریافت مقادیر نسبتاً کم، دچار بی‌قراری یا اختلال در کیفیت خواب می‌شوند.

وی افزود: مصرف بیش از آستانه تحمل فردی می‌تواند با عوارضی از جمله سردرد، بی‌خوابی، تحریک‌پذیری، تکرر ادرار، افزایش ضربان قلب، لرزش‌های عضلانی و اختلالات گوارشی همراه باشد.

دکتر دهزاد یکی از چالش‌های مصرف مداوم کافئین را ایجاد چرخه‌ای میان خستگی و مصرف بیشتر این ماده عنوان کرد و توضیح داد: فرد ممکن است برای جبران کم‌خوابی روزانه به کافئین روی بیاورد، اما مصرف کافئین، به‌ویژه در ساعات پایانی روز، می‌تواند بر خواب شبانه اثر گذاشته و در ادامه موجب تشدید خستگی روز بعد و افزایش تمایل فرد به مصرف دوباره کافئین شود.

وی تأکید کرد: مدیریت زمان مصرف کافئین و پرهیز از مصرف آن در ساعات پایانی روز، به‌ویژه در افراد حساس، می‌تواند به حفظ کیفیت خواب کمک کند.

دکتر دهزاد با اشاره به ضرورت توجه گروه‌های حساس، گفت: مصرف کافئین در کودکان توصیه نمی‌شود و در نوجوانان نیز باید ملاحظات مربوط به مصرف همزمان آن با الکل و برخی داروها مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: زنان در دوران بارداری و شیردهی و افرادی که در دوره پیش از بارداری قرار دارند نیز بهتر است درباره میزان مناسب مصرف کافئین با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.

دکتر دهزاد همچنین خاطرنشان کرد: در برخی افراد، کافئین می‌تواند علائم اختلالات اضطرابی، بی‌اختیاری ادرار و صرع را تشدید کند؛ بنابراین شرایط فردی و بیماری‌های زمینه‌ای باید هنگام تصمیم‌گیری درباره میزان مصرف در نظر گرفته شود.

این متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی با اشاره به اهمیت بررسی تداخلات، اظهار کرد: کافئین می‌تواند با برخی داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی تداخل داشته باشد و در برخی شرایط، مصرف همزمان آن‌ها ممکن است خطر بروز عوارض قلبی‌عروقی را افزایش دهد.

وی توصیه کرد: افراد هنگام مراجعه به پزشک یا داروساز برای دریافت داروی جدید، مکمل یا فرآورده گیاهی، الگوی مصرف کافئین خود را نیز اطلاع دهند تا احتمال تداخل‌ها و عوارض احتمالی بهتر ارزیابی شود.

دکتر دهزاد درباره افرادی که قصد کاهش یا قطع مصرف کافئین دارند، گفت: کاهش تدریجی مصرف می‌تواند به تعدیل الگوی مصرف و کاهش احتمال بروز علائم ناشی از قطع کافئین مانند خستگی و افت تمرکز کمک کند.

وی افزود: بررسی میزان کافئین موجود در مواد غذایی و نوشیدنی‌ها، جایگزین کردن برخی نوشیدنی‌ها با انواع بدون کافئین، کاهش زمان دم‌کشیدن چای و پرهیز از مصرف فرآورده‌های حاوی کافئین در ساعات پایانی روز، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در مدیریت مصرف این ماده مؤثر باشد.

دکتر دهزاد در پایان تأکید کرد: کافئین برای بسیاری از افراد بخشی از الگوی روزمره زندگی است، اما آگاهی از میزان مصرف، توجه به حساسیت فردی، زمان مصرف و شرایط جسمی و دارویی، برای استفاده ایمن‌تر از این ماده اهمیت دارد.

پایان خبر