دکتری روان‌شناسی بالینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به فشار روانی و جسمی ناشی از مراقبت مستمر از بیماران مبتلا به آلزایمر، بر ضرورت توجه به سلامت روان مراقبان، تقسیم مسئولیت میان اعضای خانواده و حفظ استقلال و هویت فرد مبتلا در فرآیند مراقبت تأکید کرد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز و به نقل از وبدا، دکتر «اسماعیل سلطانی» با بیان اینکه مراقبت از بیمار مبتلا به آلزایمر زمان و انرژی زیادی از مراقب می‌گیرد، اظهار کرد: مراقبت از این بیماران ممکن است بخش قابل توجهی از شبانه‌روز را به خود اختصاص دهد و حتی برای انجام امور ساده روزمره نیز نیازمند همراهی و توجه باشد؛ ازاین‌رو، فشار ناشی از مراقبت در صورت تداوم می‌تواند سلامت روان مراقب را تحت تأثیر قرار دهد.

وی با اشاره به نشانه‌های فرسودگی روانی مراقبان افزود: مجموعه‌ای از تغییرات رفتاری، هیجانی و شناختی ممکن است در فرد مراقب ایجاد شود که بر عملکرد شغلی و زندگی شخصی او اثر منفی بگذارد. خستگی مفرط، بی‌تفاوتی، کاهش عملکرد و از دست دادن علاقه نسبت به فعالیت‌ها و محیط اطراف از جمله نشانه‌هایی است که می‌تواند بیانگر فرسودگی مراقب باشد.

مراقب نیز به حمایت و استراحت نیاز دارد

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اینکه مراقبت از بیمار نباید تنها بر عهده یک نفر باشد، گفت: لازم است اعضای خانواده در مراقبت از بیمار مشارکت داشته باشند و مسئولیت‌ها میان آن‌ها تقسیم شود؛ زیرا در غیر این صورت، مراقب اصلی ممکن است در معرض فرسودگی، افسردگی و سایر مشکلات روان‌شناختی قرار گیرد و احساس خشم و ناتوانی در ادامه مراقبت پیدا کند.

دکتر سلطانی ادامه داد: مراقب نیز باید بتواند به بخش‌های مختلف زندگی خود رسیدگی کند و زمانی را برای استراحت و فعالیت‌های شخصی اختصاص دهد. تقسیم مسئولیت میان اعضای خانواده، علاوه بر کاهش فشار بر مراقب، بخشی از فرآیند مراقبت صحیح از بیمار محسوب می‌شود.

تکرار سؤال‌ها را به قصد آزار نسبت ندهیم

وی درباره نحوه برخورد با رفتارهای تکراری بیماران مبتلا به آلزایمر بیان کرد: میزان اختلال شناختی در همه بیماران یکسان نیست و ممکن است از خفیف تا شدید متغیر باشد؛ همچنین عواملی مانند سطح تحصیلات و بیماری‌های همراه می‌توانند بر وضعیت شناختی فرد تأثیرگذار باشند. بنابراین، هنگام برقراری ارتباط با بیمار باید سطح توانایی شناختی و میزان اختلال او مورد توجه قرار گیرد.

این روان‌شناس بالینی افزود: بخشی از رفتارهایی مانند پرسیدن مکرر یک سؤال یا تکرار برخی مطالب، ممکن است ناشی از اختلالات شناختی و دشواری در به خاطر سپردن اطلاعات باشد و نباید آن را با قصد آزار مراقب اشتباه گرفت. اگر مراقب بپذیرد که بیمار عمداً قصد ناراحت کردن او را ندارد، می‌تواند با آرامش و حوصله بیشتری با این رفتارها برخورد کند.

دکتر سلطانی تأکید کرد: استفاده از نشانه‌های محیطی، یادآورهای دیداری و روش‌های ساده برای یادآوری برخی امور می‌تواند به کاهش نیاز به تکرار و در نتیجه کاهش فشار بر بیمار و مراقب کمک کند.

وی همچنین توصیه کرد: در گفت‌وگو با بیمار باید از جملات پیچیده و عباراتی که موجب برچسب‌زنی یا ایجاد احساس ناتوانی و بی‌ارزشی در فرد می‌شوند، پرهیز کرد و ارتباطی ساده، آرام و همدلانه برقرار کرد.

کمک بیش از حد می‌تواند استقلال بیمار را کاهش دهد

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اهمیت حفظ استقلال بیمار گفت: همه افراد مبتلا به آلزایمر در همه زمینه‌ها به یک میزان نیازمند کمک نیستند و ممکن است فرد در برخی جنبه‌ها همچنان عملکرد مناسبی داشته باشد؛ بنابراین، نباید صرفاً به دلیل ابتلا به آلزایمر، همه امور را به جای بیمار انجام داد.

وی افزود: در بخش‌هایی که توانایی فرد حفظ شده است، باید فرصت انجام امور روزمره به خود او داده شود تا استقلال و احساس هویت او تا حد امکان حفظ شود و کمک مراقب تنها در زمینه‌هایی ارائه شود که بیمار واقعاً به آن نیاز دارد.

دکتر سلطانی با اشاره به اهمیت نقش‌ها و پیوندهای فرد با گذشته خود اظهار کرد: بسیاری از افراد مبتلا به آلزایمر پیوندهای عمیقی با گذشته، نقش‌ها و هویت اجتماعی خود دارند و کمک به حفظ این ارتباط‌ها می‌تواند در حفظ هویت آنان مؤثر باشد. از بین رفتن احساس استقلال و نقش‌آفرینی می‌تواند زمینه‌ساز احساس یأس و تعارض‌های روان‌شناختی در فرد شود.

آگاهی از بیماری، بخشی از مراقبت از بیمار است

وی در پایان با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی مراقبان نسبت به بیماری آلزایمر خاطرنشان کرد: همراهان و مراقبان باید با ویژگی‌های بیماری و روش‌های مناسب مقابله با فشار روانی آشنا باشند و نشانه‌های فرسودگی خود را جدی بگیرند. شناسایی زودهنگام این نشانه‌ها و دریافت کمک تخصصی می‌تواند از تشدید مشکلات روان‌شناختی مراقب جلوگیری کند.

دکتر سلطانی تأکید کرد: مراقبت مؤثر از بیمار مبتلا به آلزایمر تنها به تأمین نیازهای جسمی او محدود نمی‌شود؛ بلکه سلامت روان مراقب، حفظ استقلال و هویت بیمار و مشارکت اعضای خانواده در فرآیند مراقبت نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.

پایان خبر