خانواده، نخستین و اثرگذارترین بستر شکل‌گیری سلامت در جامعه است. 

بسیاری از رفتارهای مرتبط با سلامت، از دوران کودکی و در محیط خانواده آموخته می‌شوند؛ از جمله الگوی تغذیه، فعالیت بدنی، بهداشت فردی، شیوه مدیریت استرس، مهارت‌های ارتباطی و نحوه استفاده از خدمات سلامت؛ به همین دلیل، خانواده سالم فقط خانواده‌ای نیست که در آن بیماری وجود نداشته باشد، بلکه خانواده‌ای است که محیطی امن، حمایت‌گر، آگاه و متعادل برای رشد جسمی، روانی و اجتماعی اعضای خود فراهم کند.

مطالعات نشان می دهد کودکانی که در خانواده‌های با ثبات و حمایت‌گر زندگی می‌کنند، در مقایسه با دیگران از سلامت روان بهتر، رفتارهای پُرخطر کمتر، عملکرد تحصیلی مطلوب‌تر و توانمندی اجتماعی بالاتری برخوردارند؛ از سوی دیگر، مشکلاتی مانند تعارض خانوادگی، خشونت، فقر، ناآگاهی بهداشتی و فقدان حمایت عاطفی می‌توانند آثار منفی بلند مدتی بر سلامت نسل آینده بر جای بگذارند.

سلامت خانواده با سلامت جمعیت نیز ارتباط مستقیم دارد؛ اگر جامعه‌ای خواهان نسل جوان، توانمند و سالم است، باید به موضوعاتی مانند سلامت باروری، مراقبت از مادر و کودک، فرزندپروری آگاهانه، سلامت روان والدین، حمایت اجتماعی و دسترسی عادلانه به خدمات سلامت توجه کند؛ تاکید بر ایران جوان زمانی معنا دارد که در کنار سیاست‌های جمعیتی، کیفیت زندگی و سلامت خانواده‌ها نیز در اولویت قرار گیرد.  صرف تشویق به فرزندآوری بدون فراهم کردن زیرساخت‌های حمایتی، رویکردی ناکافی و از نظر سلامت عمومی غیرپایدار است.

سواد سلامت خانواده نیز نقش مهمی در پیشگیری از بیماری و ارتقای کیفیت زندگی دارد؛ خانواده‌ای که بتواند اطلاعات درست را از نادرست تشخیص دهد، واکسیناسیون و مراقبت‌های پیشگیرانه را جدی بگیرد، تغذیه سالم را در برنامه روزانه بگنجاند و در صورت نیاز از خدمات تخصصی استفاده کند، بهتر می‌تواند از سلامت خود محافظت کند؛ حمایت از خانواده، در واقع سرمایه‌گذاری برای آینده جامعه است.

دکتر «مسعود کریمی» دانشیار گروه ارتقاء سلامت دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز