مشاور وزیر بهداشت در امور اجتماعی، برنامه پزشکی خانواده را فراتر از یک طرح اداری و درمانی دانست و تأکید کرد: موفقیت این برنامه در گرو بازسازی رابطه میان مردم و نظام سلامت، تقویت اعتماد اجتماعی و تبدیل شهروندان از دریافت‌کنندگان صرف خدمات به شرکای سلامت است.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز به نقل از وبدا، دکتر زینب نصیری در دومین روز از ششمین اجلاس روسای دانشگاه‌‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی سراسر کشور که با حضور وزیر بهداشت در مجتمع شهدای سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار شد، با تأکید بر ضرورت نگاه اجتماعی به برنامه پزشکی خانواده اظهار کرد: سلامت پیش از آنکه یک خدمت درمانی باشد، یک رابطه است؛ رابطه‌ای که میان کودک، خانواده، جامعه و نظام سلامت شکل می‌گیرد.

وی با اشاره به حضور فرزند خردسالش در این نشست، افزود: پزشکی خانواده باید از جایی آغاز شود که انسان در متن خانواده و زندگی قرار دارد، نه از زمانی که بیمار می‌شود و به نظام سلامت مراجعه می‌کند. نظام سلامت زمانی می‌تواند برای مردم آرامش ایجاد کند که اعتماد آنان را به دست آورد و اعتماد نیز یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی است.

پزشکی خانواده؛ یک قرارداد اجتماعی جدید

مشاور وزیر بهداشت در امور اجتماعی، پزشکی خانواده را فراتر از یک پروژه اداری و اجرایی توصیف کرد و گفت: این برنامه می‌تواند به‌عنوان یک قرارداد اجتماعی جدید میان مردم و نظام سلامت دیده شود؛ قراردادی که فرصتی برای ساماندهی مسیر ارائه خدمات و بازسازی رابطه میان مردم و نظام سلامت فراهم می‌کند.

دکتر نصیری تأکید کرد: اگر پزشکی خانواده را صرفاً به تعداد پزشکان، وضعیت پرونده‌های الکترونیک، پرداخت‌ها، ارجاعات و فعال بودن سامانه‌ها محدود کنیم، ظرفیت عظیمی را که این برنامه برای ارتقای نظام سلامت ایجاد می‌کند، از دست خواهیم داد.

وی ادامه داد: پزشکی خانواده باید به‌عنوان پروژه‌ای برای پاسخگویی، مشارکت مردم و تحقق عدالت در سلامت دنبال شود و در این مسیر، مؤلفه‌هایی همچون اعتماد، همکاری و توان جامعه برای حل مسائل سلامت اهمیت ویژه‌ای دارد.

مردم؛ شریک نظام سلامت، نه فقط دریافت‌کننده خدمت

مشاور وزیر بهداشت با تأکید بر اینکه مردم نباید صرفاً دریافت‌کننده خدمات سلامت تلقی شوند، گفت: مردم خودشان یک سرمایه بزرگ برای نظام سلامت هستند و می‌توان از دانش، تجربه و ظرفیت آنان برای توسعه برنامه پزشکی خانواده استفاده کرد.

وی افزود: بهورزان، مراقبان سلامت، مددکاران اجتماعی، روانشناسان، روانپزشکان، سازمان‌های مردم‌نهاد، رسانه‌ها و خیرین سلامت، همگی ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند سرمایه اجتماعی نظام سلامت را تقویت کنند.

دکتر نصیری خاطرنشان کرد: اگر به این ظرفیت‌ها توجه کنیم، دارایی‌های موجود نظام سلامت به یک سرمایه اجتماعی بزرگ‌تر تبدیل می‌شود و اگر از آنها غفلت کنیم، بخشی از این سرمایه را از دست خواهیم داد.

موفقیت برنامه با میزان اعتماد مردم سنجیده شود

وی با اشاره به اجرای برنامه پزشکی خانواده در ۶۴ شبکه بهداشت، بر ضرورت توجه به تجربه مردم در ارزیابی این برنامه تأکید کرد و گفت: باید به این پرسش پاسخ دهیم که آیا شهروند پس از ورود به برنامه احساس می‌کند در مرکز سلامت فردی وجود دارد که او را می‌شناسد و وضعیت سلامت و بیماری‌اش را می‌داند؟

مشاور وزیر بهداشت افزود: مردم باید احساس کنند با اجرای پزشکی خانواده، زمان و هزینه خانواده کاهش پیدا می‌کند، مسیر دریافت خدمات برای آنان روشن‌تر می‌شود و در نظام سلامت فرد یا تیمی وجود دارد که مسئول پیگیری سلامت آنهاست.

وی تصریح کرد: تعهداتی که در این مسیر به مردم داده می‌شود باید عملیاتی شود؛ چراکه عمل به وعده‌ها یکی از مهم‌ترین پایه‌های شکل‌گیری اعتماد اجتماعی است.

از جمعیت تحت پوشش تا جامعه شناخته‌شده

دکتر نصیری با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه نظام سلامت به جمعیت تحت پوشش اظهار کرد: هدف این است که «جمعیت تحت پوشش» به یک جامعه شناخته‌شده تبدیل شود؛ جامعه‌ای که اعضای آن احساس کنند پزشک خانواده و تیم سلامت، آنها و مسائل سلامتشان را می‌شناسند و با آنان ارتباط مستمر دارند.

وی افزود: مسائل سلامت در محله‌های مختلف یکسان نیست؛ ممکن است در یک محله سالمندی مسئله اصلی باشد، در محله‌ای دیگر سلامت روان و در منطقه‌ای دیگر مناسب‌سازی محیط اهمیت بیشتری داشته باشد. بنابراین مداخلات سلامت باید متناسب با مسائل واقعی هر جامعه طراحی شود.

شنیدن صدای مردم و کارکنان؛ شرط موفقیت برنامه

مشاور وزیر بهداشت در امور اجتماعی، ایجاد سازوکارهای مشخص برای شنیدن صدای ذی‌نفعان را از الزامات اجرای موفق پزشکی خانواده دانست و گفت: باید از نظرسنجی‌های صرف به سمت گفت‌وگوی اجتماعی با مردم و ذی‌نفعان حرکت کنیم.

وی بر ضرورت شنیدن صدای کارکنان نظام سلامت نیز تأکید کرد و افزود: کارکنان بهترین کسانی هستند که می‌توانند اشکالات و چالش‌های برنامه پزشکی خانواده را شناسایی کنند؛ بنابراین شنیدن تجربه و نظر آنان باید بخشی از فرآیند اصلاح و ارتقای برنامه باشد.

دکتر نصیری همچنین پیشنهاد کرد شبکه شرکای سلامت در سطح دانشگاه‌ها و محلات فعال شود، سرمایه اجتماعی به‌صورت مستمر مورد سنجش قرار گیرد و اقدامات اجتماعی و سلامت‌محور در کنار خدمات درمانی توسعه یابد.

ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد و خیرین، پشتوانه پزشکی خانواده

وی با اشاره به ظرفیت گسترده سازمان‌های مردم‌نهاد و خیرین سلامت در دانشگاه‌های علوم پزشکی، بر تقویت ساختارهای اجتماعی دانشگاه‌ها تأکید کرد و گفت: این ظرفیت‌ها می‌توانند حلقه اتصال مؤثری میان نظام سلامت و جامعه ایجاد کنند.

مشاور وزیر بهداشت با اشاره به اقدامات انجام‌شده در وزارت بهداشت برای ایجاد پیوند میان بخش‌های اجتماعی مختلف، از انتصاب مشاوران اجتماعی در ۲۵ دانشگاه علوم پزشکی خبر داد و از سایر دانشگاه‌ها خواست در صورت فراهم نبودن این ساختار، برای ایجاد آن اقدام کنند.

وی همچنین با اشاره به راه‌اندازی ۱۴۸ مرکز «سراج» در کشور، ظرفیت مددکاران اجتماعی این مراکز را فرصتی ارزشمند برای شناسایی منابع اجتماعی، ارتباط با محلات و توسعه اقدامات اجتماع‌محور دانست.

هدف نهایی؛ هیچ بیماری در نظام سلامت احساس تنهایی نکند

دکتر نصیری در جمع‌بندی سخنان خود گفت: موفقیت پزشکی خانواده زمانی محقق می‌شود که هیچ بیماری در پیچ‌وخم نظام سلامت احساس تنهایی و ناشناختگی نکند.

وی افزود: هر بیمار باید احساس کند فرد یا تیمی در نظام سلامت او را می‌شناسد، مسئول پیگیری وضعیت اوست و عدالت در سلامت برای او یک واقعیت ملموس است، نه صرفاً یک شعار.

مشاور وزیر بهداشت در امور اجتماعی تأکید کرد: اگر مردم احساس کنند نگاه انسانی در نظام سلامت تقویت شده، نابرابری‌ها کاهش یافته و خدمات با شناخت و مسئولیت‌پذیری بیشتری ارائه می‌شود، پزشکی خانواده می‌تواند به تقویت سرمایه اجتماعی در جامعه منجر شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: تمام تلاش ما باید این باشد که پزشکی خانواده از یک پروژه اداری برای اصلاح نظام ارائه خدمت، به پروژه‌ای برای بازسازی رابطه نظام سلامت با مردم تبدیل شود؛ رابطه‌ای مبتنی بر اعتماد، مشارکت، عدالت و کرامت انسانی.