اندومتریوز یک بیماری التهابی و وابسته به هورمون است که در آن بافتی مشابه پوشش داخلی رحم (اندومتر) در خارج از رحم رشد می‌کند؛ این بیماری می‌تواند باعث درد لگنی مزمن، قاعدگی‌های دردناک و در برخی موارد ناباروری شود؛ اگرچه علت دقیق اندومتریوز هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما شواهد علمی نشان می‌دهند که التهاب و سبک زندگی از جمله تغذیه، نقش مهمی در بروز و تشدید علائم این بیماری دارند.

در سال‌های اخیر، توجه پژوهش‌ها به نقش تغذیه در کنترل التهاب و تعادل هورمونی افزایش یافته است؛ اگرچه تغذیه به‌تنهایی درمان قطعی اندومتریوز نیست، اما می‌تواند در کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی مؤثر باشد.

الگوهای غذایی مفید:

نقش رژیم ضدالتهابی (Anti‑inflammatory diet) و رژیم مدیترانه ای

تحقیقات جدید تاکید می‌کنند که الگوی غذایی ضدالتهابی می‌تواند در کاهش درد و التهاب اندومتریوز مؤثر باشد؛ این رژیم معمولاً شامل: سبزیجات و میوه‌های متنوع، روغن زیتون، ماهی‌های چرب، مغزها و دانه‌ها  و غلات کامل است و مصرف غذاهای فرآوری‌شده و قندهای ساده را محدود می‌کند؛ الگوی «رژیم مدیترانه‌ای» در چند مطالعه برای افراد مبتلا مفید گزارش شده است.

ارتباط میکروبیوم روده با اندومتریوز 

یکی از موضوعات نسبتاً جدید در تحقیقات، نقش باکتری‌های روده (gut microbiome) است؛ برخی مطالعات نشان داده‌اند عدم تعادل باکتری‌های روده ممکن است روی متابولیسم استروژن و التهاب اثر بگذارد و در تشدید اندومتریوز نقش داشته باشد، به همین دلیل مصرف: غذاهای پروبیوتیک (مانند ماست و کفیر) و غذاهای پری‌بیوتیک (فیبرهای گیاهی) ممکن است، مفید باشد.

ویتامین D و اندومتریوز

چند مطالعه نشان داده‌اند که کمبود ویتامین D در برخی افراد مبتلا به اندومتریوز بیشتر دیده می‌شود، ویتامین D نقش مهمی در تنظیم سیستم ایمنی و التهاب دارد، بنابراین بررسی سطح آن می‌تواند مفید باشد.

نقش آنتی‌اکسیدان‌ها

پژوهش‌ها نشان می‌دهند استرس اکسیداتیو در اندومتریوز افزایش پیدا می‌کند، به همین دلیل مواد غذایی سرشار از آنتی‌اکسیدان مانند توت‌ها، سبزیجات برگ سبز، چای سبز و زردچوبه می‌توانند کمک‌کننده باشند.

احتمال تأثیر رژیم کم‌گلوتن در برخی افراد 

برخی مطالعات نشان داده‌اند که در تعدادی از بیماران، رژیم کم‌گلوتن یا بدون گلوتن می‌تواند درد لگنی را کاهش دهد، اما هنوز شواهد قطعی برای توصیه عمومی وجود ندارد.

«یاسمین فتحی» کارشناس ارشد تغذیه و علوم غذایی دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی شیراز