معاون اجرایی رئیس‌جمهور در جلسه بررسی پیشرفت برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد نظام سلامت از درمان‌محوری به سمت مراقبت‌های پیشگیرانه و پیش‌دستانه، تصریح کرد که «پزشکی خانواده» باید با مراقبت فعال، وضعیت سلامت جمعیت تحت پوشش را به‌صورت مستمر رصد و مدیریت کند.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز به نقل از وبدا، دکتر محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، در جلسه بررسی پیشرفت این برنامه در شهرستان خدابنده، با تأکید بر اهمیت نقش کارکنان حوزه بهداشت در حفظ سلامت مردم، گفت: کارکنان زحمتکش بهداشت کارهایی انجام می‌دهند که به چشم نمی‌آید؛ آنها بدون آنکه مانند احیای یک بیمار یا نجات جان یک فرد به‌عنوان قهرمان شناخته شوند، به‌صورت نرم و خاموش برای سلامت مردم تلاش می‌کنند.

وی افزود: بنده سال‌ها در حوزه بهداشت کار کرده‌ام و ایده‌آل ما در نظام سلامت این است که در بلندمدت چشم‌اندازی داشته باشیم که سرانه هر شهرستان با خودش باشد و به هر کسی بگوییم شما مسئول سلامت این جمعیت هستید و باید برای این جمعیت کارهایی انجام دهید؛ برای مثال، باید مشخص باشد که فرد ۵۰ ساله چه مراقبت‌هایی لازم دارد و قند خون او چگونه باید بررسی شود.

اهمیت پیشگیری در مواجهه با بیماری‌های غیرواگیر

معاون اجرایی رئیس‌جمهور ادامه داد: اگر منابعی در اختیار داریم، نباید اجازه دهیم بیمار به مراحل پیشرفته بیماری برسد یا به عنوان نمونه رتینوپاتی دیابتی مبتلا شود؛ یعنی قند خون او آن‌قدر بالا نرود که به شبکه چشم آسیب بزند. درباره کلسترول نیز باید همین مراقبت‌ها انجام شود.

قائم‌پناه با اشاره به تغییر الگوی بیماری‌ها، اظهار کرد: الگوی بیماری‌ها از بیماری‌های عفونی به سمت بیماری‌های غیرواگیر رفته‌است. امروز عموماً با سکته قلبی و دیابت مواجه هستیم، در حالی که در دهه های گذشته، سل و سرخک داشتیم که اکنون دیگر مانند گذشته وجود ندارند.

وی گفت: بیماری‌ها از بیماری‌های عفونی به سمت بیماری‌های غیرواگیر رفته‌اند و این بیماری‌های غیرواگیر، هزینه‌های بسیار بالایی دارند؛ در گذشته یک بیمار با یک واکسن درمان و کار تمام می‌شد، اما امروز اگر بیماری نیازمند عمل قلب باز یا دیالیز باشد، هزینه‌های زیادی به او و نظام سلامت تحمیل می‌شود و کیفیت زندگی او نیز بسیار پایین می‌آید.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور تأکید کرد: ایده‌آل ما این است که کاری کنیم بیماران سلامت خود را حفظ کنند. برای این کار، باید اطلاعات و داده‌های بیمار را در اختیار داشته باشیم؛ یعنی درباره فردی که ۴۰ یا ۴۵ سال دارد، از قبل بدانیم که کلسترول او بالا رفته است و به او آموزش دهیم که باید ورزش کند و تغذیه خود را اصلاح کند تا کارش به آنژیوگرافی نرسد.

ضرورت آموزش و مراقبت فعال

قائم‌پناه افزود: باید به فرد آموزش دهیم که در روز به اندازه مشخصی پیاده‌روی و ورزش کند تا قلبش دچار مشکل نشود؛ نه اینکه وقتی به ۷۰ سالگی رسید و یک یا دو بار در بخش مراقبت‌های ویژه قلبی بستری شد، تازه بخواهیم برای او کاری انجام دهیم.

وی ادامه داد: در مورد سرطان پستان نیز باید به زنان آموزش داده شود که خودش را معاینه و به محض اینکه احساس کردند مشکلی وجود دارد، بلافاصله مراجعه کنند تا بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود و به مرحله‌ای نرسد که نیازمند شیمی‌درمانی باشد.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با بیان اینکه لازمه این کار، حرکت به سمت مراقبت پیشگیرانه و پیش‌دستانه است، گفت: در بهداشت، مراقبت فعال و مراقبت غیرفعال داریم. «پزشکی خانواده» باید مراقبت فعال داشته باشد؛ یعنی همان کاری که بهورز در گذشته انجام می‌داد و به خانه‌ها می‌رفت و می‌گفت این کار را باید انجام دهید یا چرا این واکسن را برای بچه نزده‌اید.

قائم‌پناه افزود: اگر به یاد داشته باشید، در گذشته «زیج حیاتی» وجود داشت که مشخص می‌کرد چند واکسن تزریق شده است و این واکسن‌ها باید با وضعیت کودکان زیر یک سال، پنج‌ساله و دیگر گروه‌های سنی همخوانی داشت.

وی اظهار کرد: اکنون که سیستم پرونده الکترونیک وجود دارد، باید این سیستم برای جمعیتی که تحت پوشش «پزشکی خانواده» است، مرتب هشدار بدهد؛ مثلاً اعلام کند ۱۰ نفر مراجعه نکرده‌اند.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور ادامه داد: باید مشخص شود آیا بیمار به‌عنوان مثال به جای مراجعه و کنترل قند خون، به مصرف گل گاو زبان یا روش دیگر روی آورده و تصور می‌کند با آن قند خونش کنترل می‌شود یا باید دوباره قند خون او بررسی شود؛ همچنین باید انسولین و داروهای او بررسی شود و مشخص شود آیا نیاز به افزایش دارو دارد یا نه، باید قرص مصرف کند یا نکند، سبک زندگی خود را اصلاح کرده یا نه، ورزش کرده یا نه، تغذیه خود را اصلاح کرده یا نه و آیا کاهش وزن داشته است یا خیر.

ضرورت توجه به سلامت جسمی، اجتماعی و روانی

وی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در حوزه بهداشت گفت: «پزشکی خانواده» بازوهای خوبی نیز دارد؛ بهداشت محیط، بهداشت خانواده و کارشناسان بهداشتی در کنار آن هستند.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور افزود: موضوع دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، سلامت اجتماعی و سلامت روحی و روانی است که در کشور ما مغفول مانده است. سلامت فقط این نیست که جسم ما سالم باشد؛ روح ما نیز نباید آزرده باشد و باید به مسائل اجتماعی مانند کودکان کار، کودکانی که آسیب می‌بینند، کودکانی که مورد خشونت قرار می‌گیرند و زنان مورد خشونت نیز توجه شود.

قائم‌پناه در پایان خاطرنشان کرد: باید درباره حقوق و زندگی این افراد، مراقبت نیز توجه شود؛ بنابراین مجموعه این موارد از دل «پزشکی خانواده» بیرون می‌آید.