آلرژی‌های تنفسی و پوستی از شایع‌ترین مشکلاتی هستند که می‌توانند کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهند. در این میان، آنتی‌هیستامین‌ها به عنوان یکی از مهم‌ترین داروهای مورد استفاده برای کنترل علائم بیماری شناخته می‌شوند.

به گزارش روابط عمومی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و به نقل از وبدا؛ علائمی مانند عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم یا کهیر، اغلب ناشی از ترشح ماده‌ای به نام هیستامین در بدن هستند و کنترل این علائم، علاوه بر بهبود وضعیت بیمار، از بروز عوارض بعدی نیز پیشگیری می‌کند.

آنتی‌هیستامین‌ها از اصلی‌ترین گروه‌های دارویی مورد استفاده در درمان آلرژی به شمار می‌روند، این داروها با مهار گیرنده‌های هیستامین H1، علائم آلرژی را کاهش می‌دهند و در انواع مختلفی با ویژگی‌های متفاوت در دسترس هستند.

تفاوت آنتی‌هیستامین‌ها

آنتی‌هیستامین‌ها به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند؛ نسل اول مانند هیدروکسی‌زین، کلرفنیرامین و دیفن‌هیدرامین که عارضه خواب‌آلودگی قابل توجهی دارند و نسل دوم مانند سیتریزین، لوراتادین و فکسوفنادین که با هدف کاهش عوارض، به‌ویژه خواب‌آلودگی، نسبت به نسل اول طراحی شده‌اند.

انتخاب بین این داروها باید بر اساس شرایط فردی، شدت علائم و میزان تحمل بیمار انجام شود. به‌ویژه در افرادی که در مشاغل حساس و نیازمند تمرکز بالا مانند رانندگی فعالیت می‌کنند، انتخاب دارویی با خواب‌آلودگی کمتر اهمیت بیشتری دارد.

داروهای جدیدتر در درمان آلرژی

در سال‌های اخیر، برخی آنتی‌هیستامین‌های جدیدتر مانند «بیلاستین» مورد توجه قرار گرفته‌اند. در طراحی این داروها تلاش شده است که با حفظ اثربخشی مناسب، عوارضی مانند خواب‌آلودگی و به‌خصوص تداخلات دارویی کاهش یابد.

بیلاستین با حداقل نفوذ به سیستم عصبی مرکزی، در بسیاری از بیماران موجب خواب‌آلودگی کمتری نسبت به برخی داروهای مشابه می‌شود و می‌تواند در کنترل رینیت آلرژیک و کهیر بسیار مؤثر باشد.

همه آنتی‌هیستامین‌ها برای همه افراد مناسب نیستند و نحوه مصرف نیز در اثربخشی آن‌ها اهمیت دارد. در صورت خواب‌آوری شدید برخی از این داروها، بهتر است دارو شب قبل از خواب مصرف شود.

برخی آنتی‌هیستامین‌ها مانند بیلاستین و فکسوفنادین بهتر است با معده خالی، یعنی یک ساعت قبل از غذا یا دو ساعت بعد از غذا مصرف شوند، زیرا مصرف همزمان آن‌ها با غذا می‌تواند جذب دارو را کاهش دهد.

اگرچه آنتی‌هیستامین‌های جدیدتر تداخلات کمتری دارند، اما مصرف همزمان آن‌ها با داروهای آرام‌بخش می‌تواند عوارضی مانند خواب‌آلودگی را افزایش دهد.

عوارض آنتی هیستامین ها؛ از خواب آلودگی تاخشکی دهان

عوارض آنتی‌هیستامین‌ها معمولاً خفیف است و به‌جز خواب‌آلودگی، می‌تواند شامل سردرد، خستگی، سرگیجه و خشکی دهان باشد؛ با این حال، در صورت بروز علائم غیرمعمول، مراجعه به پزشک ضروری است.

در کودکان، سالمندان، بیماران کلیوی و زنان باردار، انتخاب دارو و دوز مصرفی باید با دقت بیشتر و تحت نظر پزشک یا داروساز انجام شود.

مصرف خودسرانه و طولانی‌مدت داروهای ضدآلرژی بدون ارزیابی دقیق، می‌تواند به کنترل ناکافی علائم یا بروز عوارض ناخواسته منجر شود؛ بنابراین انتخاب داروی مناسب باید متناسب با شرایط هر فرد و با نظر پزشک یا داروساز انجام گیرد.

دکتر «شهره علی‌پور» داروساز و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز