سندروم تاکوتسوبو که با نام «سندروم قلب شکسته» نیز شناخته می‌شود، نوعی اختلال حاد عملکرد بطن چپ قلب است که معمولاً در پی یک استرس شدید هیجانی یا جسمانی ایجاد می‌شود.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز و به نقل از وبدا، اگرچه مکانیسم‌های زیستی مانند افزایش ناگهانی کاتکول‌آمین‌ها (آدرنالین و نورآدرنالین) نقش اصلی را در بروز بیماری دارند، اما امروزه پژوهش‌ها نشان می‌دهند که عوامل روان‌شناختی نه تنها در آغاز بیماری بلکه در شدت علائم، روند بهبودی و احتمال عود آن نیز نقش مهمی دارند.

در حقیقت از دیدگاه روان‌شناختی، سندروم تاکوتسوبو یکی از مشکلاتی است که از ارتباط دوسویه ذهن و بدن است. استرس‌های شدید، دشواری در تنظیم هیجان، برخی ویژگی‌های شخصیتی و تجربه آسیب‌های روانی می‌توانند زمینه را برای فعال شدن پاسخ‌های شدید استرس و اختلال موقت عملکرد قلب فراهم کنند. پس از بروز بیماری نیز اضطراب، افسردگی، ترس از عود و کاهش کیفیت زندگی می‌توانند روند بهبودی را تحت تأثیر قرار دهند. برای مثال موقعیت هایی که سبب بروز فشار روانی و شروع یا شدت بیماری تاکوتسوبو میشود ذکر شده است:

1.استرس شدید هیجانی در بسیاری از بیماران، پیش از شروع علائم، یک رویداد هیجانی شدید رخ داده است، مانند:

• فوت عزیزان

 • طلاق یا جدایی

 • شکست عاطفی

 • از دست دادن شغل

• تشخیص بیماری‌های سخت

• تجربه حوادث آسیب‌زا

در این شرایط، دستگاه عصبی سمپاتیک بیش از حد فعال شده و ترشح هورمون‌های استرس افزایش می‌یابد. این افزایش شدید می‌تواند موجب اختلال موقت در انقباض عضله قلب شود.

2.اختلال در تنظیم هیجان بسیاری از بیماران مبتلا به تاکوتسوبو در تنظیم هیجان دچار مشکل هستند. این افراد ممکن است:

• هیجان‌های منفی را سرکوب کنند.

• احساسات خود را بیان نکنند.

 • فشارهای روانی را درونی‌سازی کنند.

 • مدت طولانی استرس را تحمل کنند.

3.ویژگی‌های شخصیتی مطالعات برخی ویژگی‌های شخصیتی را در بیماران شایع‌تر گزارش کرده‌اند:

 • روان‌رنجور

• کمال‌گرایی

• اضطراب بالا

• حساسیت زیاد به طرد شدن

• وابسته و نیاز شدید به تأیید دیگران

 این ویژگی‌ها حساسیت فرد را نسبت به استرس افزایش می‌دهند، هرچند به تنهایی علت بیماری نیستند. مشکلات روان‌شناختی در حین بیماری ابتلا به تاکوتسوبو معمولاً خود به یک بحران روانی تبدیل می‌شود. بسیاری از بیماران پس از بستری شدن دچار اضطراب شدید می‌شوند، زیرا تصور می‌کنند دچار حمله قلبی شده‌اند.

شایع‌ترین نگرانی‌ها عبارت‌اند از:

. ترس از مرگ 

• نگرانی درباره عود بیماری

• ترس از فعالیت بدنی

• نگرانی درباره آینده

 افسردگی پس از تاکوتسوبو نسبتاً شایع است و می‌تواند با موارد زیر همراه باشد:

• احساس ناامیدی

• کاهش انرژی

• اختلال خواب 

• کاهش انگیزه

 • کناره‌گیری اجتماعی

 وجود افسردگی ممکن است روند بهبود جسمانی را نیز کندتر کند.

تجربه بستری در بخش مراقبت‌های ویژه، درد شدید قفسه سینه و ترس از مرگ در برخی بیماران می‌تواند به استرس پس از سانحه منجر شود که شامل:

• یادآوری مکرر حادثه

 • کابوس

• اجتناب از بیمارستان

• گوش‌به‌زنگی دائمی

• تحریک‌پذیری

 بعضی بیماران پس از ترخیص اضطراب را تجربه میکنند که  :

• دائماً نبض خود را بررسی می‌کنند.

• هر درد خفیف را حمله قلبی تلقی می‌کنند.

. • به مراکز درمانی مراجعه مکرر دارند.

ممکن است منجر به کاهش کیفیت زندگی بیمار شود:

• فعالیت‌های اجتماعی را کنار بگذارد.

• اعتماد خود به بدنش را از دست بدهد.

• از ورزش و فعالیت روزانه اجتناب کند.

• استقلال خود را محدود کند.

درمان روان‌شناختی

 درمان روان‌شناختی مکمل درمان قلبی است و باید به صورت تیمی درمان انجام شود.

 آموزش روانی

 در نخستین مرحله لازم است بیمار اطلاعات صحیح درباره بیماری دریافت کند به دلیل که کاهش ابهام، اضطراب بیمار را کاهش می‌دهد. درمان های شناختی- رفتاری یکی از مؤثرترین درمان‌ها برای اضطراب و افسردگی همراه با تاکوتسوبو است. علاوه بر این مدیریت استرس، درمان ترما تحت نظر متخصص بهبودی را تسریع میبخشد. به همین دلیل، در کنار درمان‌های قلبی، ارزیابی و مداخلات روان‌شناختی مبتنی بر شواهد—مانند آموزش روانی، درمان شناختی–رفتاری، آموزش تنظیم هیجان، مدیریت استرس و در صورت نیاز درمان تروما—بخش مهمی از مراقبت جامع این بیماران محسوب می‌شوند.

شواهد کنونی نشان می‌دهند که عوامل روان‌شناختی می‌توانند خطر بروز، شدت علائم و روند بهبودی را تحت تأثیر قرار دهند، اما به‌تنهایی علت سندروم تاکوتسوبو نیستند. این بیماری حاصل تعامل عوامل زیستی، روان‌شناختی و اجتماعی است و درمان مؤثر آن نیز معمولاً نیازمند همکاری متخصص قلب، روان‌شناس و در صورت لزوم روان‌پزشک است.

دکتر سیده مرضیه فرید

 دکترای روانشناسی سلامت روانشناس گروه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز