ایجاد عادت های غذایی سالم از دوران کودکی، پایه و اساس پیشگیری از اضافه وزن و چاقی است؛ رژیم غذایی باید متعادل، متنوع و سرشار از مواد مغذی باشد؛ تمرکز بر مصرف میوه‌ها، سبزیجات تازه، غلات کامل، منابع پروتئین کم‌چرب (مانند مرغ، ماهی، حبوبات) و لبنیات کم‌چرب ضروی است.

از مصرف نوشیدنی‌های قندی (نوشابه، آبمیوه‌های صنعتی)، تنقلات فرآوری شده، فست‌فودها و غذاهای با چربی و شکر بالا باید به شدت پرهیز شود؛ والدین نقش حیاتی در تهیه و ارائه غذاهای سالم و همچنین آموزش الگوهای غذایی صحیح به کودکان خود دارند.

تشویق کودکان به خوردن وعده‌های غذایی در کنار خانواده و توجه به سیگنال‌های گرسنگی و سیری آنها، از دیگر راهکارهای موثر است؛ خواب کافی و با کیفیت برای تنظیم هورمون‌های مرتبط با اشتها، مانند لپتین (هورمون سیری) و گرلین (هورمون گرسنگی)، در کودکان حیاتی است.

کمبود خواب منجر به اختلال در این تعادل هورمونی شده و می‌تواند اشتهای کاذب، میل به غذاهای پُر کالری و چاق‌کننده و افزایش ذخیره چربی را به دنبال داشته باشد.

ساعات خواب مورد نیاز، با توجه به سن متفاوت است، اما برای کودکان خردسال، حدود ۱۰ تا ۱۳ ساعت خواب شبانه توصیه می‌شود؛ ایجاد یک برنامه خواب منظم و محیط خواب آرام و دلپذیر، به بهبود کیفیت و کمیت خواب کمک می‌کند؛ کودکان نیز مانند بزرگسالان، دچار استرس می‌شوند که این استرس می‌تواند ناشی از مسائل خانوادگی، تحصیلی یا اجتماعی باشد.

استرس مزمن می‌تواند منجر به آزاد شدن هورمون کورتیزول شده و در نتیجه، میل به غذاهای خاص (به ویژه غذاهای شیرین و پُر چرب) را افزایش دهد که به "پُرخوری هیجانی" معروف است؛ همچنین، استرس می‌تواند بر کیفیت خواب و سطح فعالیت بدنی کودک تاثیر منفی بگذارد.

آموزش راهکارهای ساده مدیریت استرس مانند بازی‌های خلاقانه، قصه‌گویی، گذراندن وقت با کیفیت با والدین و تشویق به بیان احساسات، به کودکان کمک می‌کند تا با استرس خود کنار بیایند.

فعالیت بدنی، عنصری کلیدی در حفظ تعادل انرژی (مصرف و سوزاندن کالری) و سلامت کلی کودکان است؛ بازی‌های شاد و پُر تحرک، دویدن، پریدن، دوچرخه ‌سواری و شرکت در فعالیت‌های ورزشی گروهی، نه تنها به سوزاندن کالری و جلوگیری از تجمع چربی اضافی کمک می‌کنند، بلکه باعث تقویت عضلات، استخوان‌ها و بهبود سلامت قلبی عروقی نیز می‌شوند؛ توصیه می‌شود کودکان حداقل ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط تا شدید روزانه داشته باشند.

محدود کردن زمان استفاده از وسایل الکترونیکی (تلویزیون، تبلت، تلفن همراه) و تشویق به فعالیت‌های جایگزین، گامی مهم در این راستا به شمار می رود.

«فاطمه زارع» سرپرست واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان مرودشت