نارسایی اندام‌های حیاتی، یکی از بزرگترین چالش‌های پزشکی مدرن است و سال‌هاست که فهرست‌های طولانی انتظار برای پیوند، کابوسی برای بیماران و خانواده‌هایشان شده است؛ وضعیتی که متأسفانه منجر به از دست رفتن بسیاری از عزیزان پیش از رسیدن نوبت پیوند می‌شود، اما امروز، ما در آستانه‌ی تحولی هستیم که زمانی تنها در افسانه‌های باستان معنا داشت.

واژه‌ «کایمر» که در اساطیر یادآور موجوداتی نیمه حیوان-نیمه انسان بودند، اکنون به یکی از پیشروترین حوزه‌های راهبردی‌ علوم زیست‌پزشکی تبدیل شده است.

فناوری کایمر، اکنون به ما این امکان را می دهد که با پرورش اندام‌های حیاتی در بدن حیوانات (به‌ویژه پستانداران)، پلی میان کمبود اهداکننده و بقاء بیماران برقرار کنیم.

سیستم ایمنی بدن انسان، یک سد دفاعی فوق‌العاده هوشمند است که هر عضو بیگانه را به سرعت شناسایی و دفع می‌کند و «فناوری کایمر» با کمک دستکاری مولکولی و سلولی، تلاش می‌کند تا «زبان بافت حیوانی» را به گونه‌ای ترجمه کند که برای سیستم ایمنی ما قابل‌پذیرش باشد.

مسیر پیش‌رو همچنان با پرسش های بزرگی روبه رو است، اما پیشگامان این عرصه در مراکز تحقیقاتی معتبر جهانی با سرعت بسیار زیاد گام‌های ارزشمندی در پیوند کلیه، کبد و قلب برداشته‌اند.

با این حال، به عنوان یک پژوهشگر، معتقدم برای دستیابی به درمان بالینی ایمن، باید از سدهای بزرگی عبور کنیم؛ از آن جمله، برای کاهش رد پیوند، فراتر از سرکوب‌کننده‌های دارویی، به هرچه دقیق تر شدن مهندسی ژنوم نیاز داریم. نظارت دقیق بر انتقال بیماری‌های مشترک، خط قرمز ما در این فناوری است؛ پایداری عملکرد، پرسشی است که با گذشت سال ها قابل پاسخ دادن است و پیوند موفق، پیوندی است که در دهه‌های بعد نیز عملکردی پایداری داشته باشد.

به عنوان یک جامعه اسلامی، ما از هم اکنون باید به فکر یک مسیر مستقل برای توسعه حیوانات پیوندی باشیم تا ضمن همگامی با پیشرفت‌های علمی، به اصول اخلاقی و فقهی نیز پایبند بمانیم.

آینده‌ی این فناوری فراتر از تامین اندام‌ برای پیوند، اندام‌های اختصاصی برای هر بیمار است؛ با ترکیب فناوری کایمر و سلول‌های بنیادی القایی (iPSC)، چشم‌انداز آینده ما خلق اندام‌هایی «سفارشی‌سازی شده» است؛ اندام‌هایی که از سلول‌های خودِ بیمار ساخته می‌شوند تا نیاز به داروهای سرکوب‌کننده ایمنی به حداقل برسد.

راهی که در پیش داریم طولانی و نیازمند همکاری جراحان، متخصصان حوزه-های مختلف زیست پزشکی، دامپزشکان و نهادهای سیاست‌گذار است.

تربیت نیروی متخصص و ایجاد زیرساخت‌های آزمایشگاهیِ پیشرفته، سرمایه‌گذاری برای فردایی است که در آن، واژه «فهرست انتظار» به تاریخ بپیوندد.

ما در این مسیر، متعهد به شفافیت علمی و پایبندی به اصول اخلاقی هستیم تا بتوانیم با تکیه بر دانش بومی و جهانی، دردی از آلام بیماران بکاهیم.

دکتر «سیده سارا هاشمی» مدیر گروه رشته علوم بیومدیکال مقایسه ای دانشگاه علوم پزشکی شیراز