خود مراقبتی و نقش آن بر سلامت افراد جامعه/2

گردآورندگان:  

افروز اسکندریه، مسوول کتابخانه بیمارستان خلیلی

رویا بلاغی، کارشناس ارشد کتابداری -کتابخانه بیمارستان خلیلی

 
 
  مراقبت از خود، یک پدیدۀ جدید نیست. مراقبت از اشخاص بیمار، همـواره بـه وسـیله خود شخص و خانواده اش در تمام طول تاریخ و در تمام جوامع صورت گرفته است اما اقبـال کنونی به مراقبت از سلامت خود، بـه سـال‌هـای 1960 و 1970 برمـی‌گـردد . در دهـه 1970، محدودیت‌های سیستم سلامت تخصصی کاملاً آشکار شد و نقـش پزشـکی مـدرن در ارتقـای سلامت مردم مورد تردید و نقد قرار گرفته است.  بهبود وضعیت سلامت در قرن بیستم تنها مدیون پزشکی نوین نیست. افزایش چشمگیر طول عمر بشر در قرن گذشته بیشتر از آنکه نتیجه دانش پزشکی باشد، مدیون دستاوردهای صنعتی و تحولات اجتماعی است. امکانات زیرساختی نظیر شبکه‌های برق و‌ آب و پیشرفت‌های اجتماعی نظیر حقوق شهروندی و وضع قوانین کار عادلانه نقشی بنیادین در پیشرفت سلامت داشتند. پزشکی نوین و نمادهای باشکوه آن نیز محصول شرایطی است که در این دوران فراهم شد.

خودمراقبتی، عملی است که در آن هر فردی از دانش، مهارت و توان خود به عنوان یک منبع استفاده می‌کند تا به طور مستقل از سلامت خود مراقبت کند که منظور از به طور مستقل تصمیم گیری درباره خود و اتکا به خود است. البته این تصمیم‌گیری می‌تواند شامل مشورت و کسب کمک تخصصی یا غیرتخصصی از دیگران (چه متخصص، چه غیرمتخصص) نیز باشد. اگرچه خودمراقبتی، فعالیتی است که مردم برای تأمین، حفظ و ارتقای سلامت خود انجام می‌دهند؛ ولی گاهی این مراقبت به فرزندان، خانواده، دوستان، همسایگان، هم محلی‌ها و همشهریان آنان نیز گسترش می‌یابد.‏ ‏ بررسی‌های انجام شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حاکی از این است که بخش عمده سال‌های از دست رفته عمر در کشور ما به سبب مرگ زودرس و معلولیت ناشی از حوادث، بیماری‌های روانی و اختلالات رفتاری و همچنین بیماری‌های قلبی است. ازاینرو کاهش بار این بیماری‌ها قطعا مستلزم ارتقای سطح آگاهی مردم و تغییر رفتار سلامت آن‌هاست. منبع اطلاعاتِ بیشتر مردم درحوزه سلامت معمولا نشریات، اینترنت و تلویزیون است؛ این در حالی است که متاسفانه حجم کوچکی از این اطلاعات، مستند و قابل اعتماد هستند. ‏خودمراقبتی در همه گروه‌های سنی که توانایی درک آن‌ها را داشته باشد قابلیت آموزش دارد. البته این آموزش‌ها برای اقشار و گروه‌های سنی مختلف متفاوت است. به عنوان مثال: آموزش‌های خودمراقبتی برای کودکان با آموزش به میانسالان متفاوت است. همچنین افرادی که مشاغل متفاوتی دارند نیز آموزش‌های خودمراقبتی مخصوص به خود را خواهند داشت.

خود مراقبتی بعنوان یک عامل موثر در ارتقای سطح سلامت، کاهش هزینه و در گام اول سلامت، نقش موثری دارد. گام اول سلامت، یعنی یاد بگیریم از خودمان چگونه مراقبت کنیم . با توجه به محدودیت بودجه ای که برای این منظور پیش بینی شده است، مشخص شده که خود فرد می تواند با کمترین هزینه این مراقبت را انجام دهد. این اقدامات ساده ، ارزان و در دسترس همگان قرار دارد. حفظ سلامت، جزء واجبات تلقی شده و خود فرد با رعایت این اصل می تواند سلامت خود را حفظ نماید. همچنین رعایت این نکات می تواند از ابتلاء فرد به بسیاری از بیماری ها ( که نیاز به مراجعه به پزشک و صرف هزینه دارد) جلو گیری کند.

اگر فرد بیمار شود اولین کسی که ضرر می‌کند خود فرد است و رنج ناشی از بیماری و حوادث ناشی از آن را متحمل میشود و علاوه بر اینکه فرد باید هزینه کند، از کارهای اجتماعی نیز باز می ماند. طبیعی است که این فرد جزئی از یک خانواده است واگر دچار بیماری شود، قطعا" خانواده تحت تاثیر قرار گرفته و دچار آسیب می شود . همچنین این فرد، نقشی را هم در اجتماع به عهده دارد به طور مثال ممکن است یک پزشک یا یک معلم باشد و نتواند به محل کار خود برود. بنابر این تعدادی بیمار و دانش آموز نیز دچار مشکل می شوند. لذا مراقبت از خود ارتباط مستقیم باسلامت فرد و جامعه دارد.

خودمراقبتی شامل اعمالی است آموخته شده ،آگاهانه و هدفدارکه مردم برای خود ، فرزنـدان وخانواده شان انجام می دهند تـا تندرسـت بماننـد ،از سـلامت خـوب ذهنـی و جسـمی خـود نگهداری کنند، نیازهای اجتماعی و روانی خود رابرآورده سازند ، از بیماری یاحوادث پیشگیری کنند، ناخوشی ها و وضعیت های مزمن را مراقبـت کننـد و نیـز از سـلامت و عافیتشـان بعـد از بیماری حاد یا ترخیص از بیمارستان نگهداری کنند . به نظر می رسد که خود مراقبتی حیطه های زیر را در بر می گیرد: ارتقای سـلامت، اصـلاح شیوه زندگی، پیشگیری از بیماری، ارزیابی علایم، حفظ سلامت، درمان بیماری و توان بخشی . خودمراقبتی جایگزین مراقبت تخصصی و سازمانی نیست بلکه مکمل آن و یکـی از عوامـل تعیین کننده میزان و چگونگی استفاده از آن است . خود مراقبتی بیشتر به معنای تعامل با سیستم مراقبت از سلامت است تا اسـتقلال از سیسـتم مراقبت تخصصی. خود مراقبتی بستگی به فرهنگ و موقعیت دارد و ظرفیت اقدام و انتخاب را در بر می گیرد. خود مراقبتی بر جنبه هایی که تحت کنترل فرد هستند، تمرکـز دارد . مهمتـرین دستاوردهای تقویت خودمراقبتی این است کـه شـرکت کننـدگان تصـمیمات درسـتی دربـاره استفاده صحیح از مراقبت های بهداشتی بگیرند و رفتارهای مراقبت از خود را به طور مناسـب انتخاب و اجرا کنند.

 
منابع: 

https://www.ettelaat.com/mobile/?p=91356&device=phone

https://phc.mui.ac.ir/sites/phc.mui.ac.ir/files/selfcare.pdf

https://www.yjc.ir/fa/news/4811757/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82

https://meidaan.com/archive/59089


 
ماهنامه الکترونیکی سیب/ خرداد  99
تاریخ به روز رسانی:
1399/02/30
تعداد بازدید:
171
نشريه الكترونيكي سيب
آدرس: شیراز، خیابان زند، جنب هلال احمر، ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی شیراز-طبقه هشتم-مدیریت روابط عمومی-نشریه الکترونیکی سیب
کدپستی: 71348-14336 تلفکس: 32308200-071 تلفن: 32122713-071
کلیه حقوق این وب سایت برای نشریه الکترونیکی سیب دانشگاه علوم پزشکی شیراز محفوظ می باشد.
Powered by DorsaPortal