افزایش مواجهه انسان با حیوانات بلاصاحب در سال‌های اخیر، کنترل بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان، به‌ویژه هاری را به یکی از اولویت‌های حیاتی حوزه بهداشت تبدیل کرده است.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، در این میان، میزان آمادگی شبکه‌های بهداشت و درمان برای پاسخ‌گویی به مراجعان و ارائه به‌موقع خدمات پیشگیری و درمان پس از مواجهه با هاری، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ برنامه‌ای که در استان فارس با توسعه زیرساخت‌ها و ارائه خدمات شبانه‌روزی، نقش مهمی در ارتقای دسترسی مردم به خدمات سلامت در این حوزه ایفا می‌کند.

دکتر «مهدی نجات» مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با بیان اینکه آمار مراجعه برای دریافت خدمات پیشگیری از هاری در سال‌های اخیر روند افزایشی داشته است، اظهار کرد: در سال ۱۴۰۰ بیش از ۱۶ هزار و ۶۰۰ نفر برای دریافت خدمات پیشگیری و واکسیناسیون هاری مراجعه کردند، در حالی که این رقم در سال ۱۴۰۴ به بیش از ۳۲ هزار و ۶۰۰ نفر رسید؛ آماری که بیانگر افزایش حدود ۹۶ درصدی مراجعات برای دریافت این خدمات در استان فارس است.

وی با اشاره به عملکرد برنامه پیشگیری و مراقبت از هاری در استان فارس گفت: در حال حاضر، ۴۹ واحد مراقبت و پیشگیری از هاری و حیوان‌گزیدگی در ۳۲ شهرستان و دو منطقه بهداشتی تابعه دانشگاه علوم پزشکی شیراز، به‌صورت شبانه‌روزی به ارائه خدمات سلامت در این حوزه می‌پردازند.

 چه زمانی واکسن هاری دریافت کنیم؟

مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره موارد نیاز به دریافت خدمات پیشگیری از هاری گفت: هرگونه گازگرفتگی یا خراش ناشی از حیوانات پستاندار و همچنین تماس بزاق حیوان با پوست آسیب‌دیده یا مخاط چشم، دهان و بینی باید به‌سرعت بررسی شود تا بر اساس شیوه‌نامه‌های کشوری، اقدامات پیشگیری و درمان پس از مواجهه برای فرد آغاز شود. همچنین برای برخی گروه‌های در معرض خطر، مانند دامپزشکان، واکسیناسیون پیشگیرانه پیش از مواجهه نیز انجام می‌شود.

وی با تأکید بر ضرورت مراجعه فوری پس از حیوان‌گزیدگی افزود: با توجه به کشنده  بودن بیماری هاری و تمایل شدید ویروس به درگیر کردن سیستم عصبی مرکزی، فرد باید بلافاصله و در نخستین فرصت ممکن برای دریافت خدمات پیشگیری از هاری مراجعه کند و هیچ میزان تأخیری را نباید بی‌خطر تلقی کرد. این موضوع در مواردی که زخم در نواحی نزدیک به سر و گردن ایجاد شده باشد، از اهمیت بیشتری برخوردار است. البته حتی اگر فرد با تأخیر مراجعه کرده باشد، نباید از مراجعه منصرف شود و لازم است در سریع‌ترین زمان ممکن به مرکز مربوط مراجعه کند.

 اهمیت مراجعه به‌موقع پس از حیوان‌گزیدگی

مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اهمیت حیاتی اقدامات پیشگیری از هاری در جلوگیری از مرگ ناشی از این بیماری گفت: ویروس هاری خاصیت عصب‌گرایی شدیدی دارد و در صورت ورود به پایانه‌های عصبی می‌تواند به سمت مغز حرکت کند. شست‌وشوی فوری و صحیح زخم، دریافت کامل واکسن و در موارد لازم تزریق سرم یا ایمونوگلوبولین ضد هاری، می‌تواند از ورود و گسترش ویروس در دستگاه عصبی جلوگیری کند.

وی ادامه داد: واکسن هاری در فهرست داروهای ضروری سازمان جهانی بهداشت قرار دارد و در همه گروه‌های سنی قابل استفاده است. بیماری هاری پس از آغاز علائم بالینی تقریباً همیشه کشنده است، اما با مراجعه سریع و دریافت کامل و به‌موقع خدمات پیشگیری پس از مواجهه، می‌توان از بروز بیماری جلوگیری کرد.

وی با تأکید بر لزوم تکمیل درمان افزود: تعداد و زمان نوبت‌های واکسن بر اساس نوع مواجهه، سابقه قبلی واکسیناسیون تعیین می‌شود؛ بنابراین مراجعان باید تمام نوبت‌های تعیین‌شده را در زمان مقرر دریافت کنند و از قطع یا تغییر خودسرانه برنامه واکسیناسیون بپرهیزند. بهبود ظاهری زخم نیز به معنای برطرف شدن خطر هاری نیست و تصمیم‌گیری درباره ادامه اقدامات باید بر اساس نظر کارشناسان واحد مراقبت و پیشگیری از هاری انجام شود.

 مردم چه نکاتی را جدی بگیرند؟

وی با اشاره به توصیه‌های مهم پیشگیرانه به مردم گفت: شهروندان باید از نزدیک شدن به حیوانات بلاصاحب، حتی اگر ظاهری آرام داشته باشند، خودداری کنند و به‌ویژه اجازه ندهند کودکان به این حیوانات نزدیک شده یا با آنها بازی کنند، زیرا رفتار حیوانات ممکن است غیرقابل پیش‌بینی باشد.

مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: مردم هنگام غذا خوردن حیوانات به آنها نزدیک نشوند و غذای آنها را دستکاری نکنند. در صورت گازگرفتگی، خراش یا تماس بزاق حیوان با پوست آسیب‌دیده، صرف‌نظر از کوچک یا عمیق بودن زخم، محل تماس باید بلافاصله دست‌کم ۱۵ دقیقه با آب فراوان و صابون شسته شود و فرد در نخستین فرصت به واحد مراقبت و پیشگیری از هاری مراجعه کند.

وی تأکید کرد: شست‌وشوی زخم اقدامی حیاتی است، اما جایگزین مراجعه به واحد مراقبت و پیشگیری از هاری نیست. افراد باید از مالیدن موادی مانند گیاهان دارویی، مواد اسیدی یا قلیایی و سایر مواد سنتی و تحریک‌کننده بر روی زخم و همچنین بستن محکم یا دستکاری خودسرانه آن خودداری کنند. در مرکز درمانی، علاوه بر بررسی نیاز به واکسن و ایمونوگلوبولین ضد هاری، وضعیت واکسیناسیون کزاز و نیاز احتمالی به سایر مراقبت‌های درمانی نیز ارزیابی می‌شود.

وی ادامه داد: در صورت وجود زخم‌های عمیق، متعدد یا زخم در نواحی حساس مانند سر، صورت، گردن و دستگاه تناسلی، فرد مجروح باید بلافاصله برای دریافت خدمات پزشکی به بیمارستان یا مرکز درمانی اعزام شود و هم‌زمان هماهنگی لازم با مرکز بهداشت شهرستان انجام گیرد.

کنترل هاری نیازمند همکاری بین‌بخشی است

مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، کنترل هاری را نیازمند همکاری بین‌بخشی دانست و گفت: واکسیناسیون منظم سگ‌ها و گربه‌های خانگی، مدیریت اصولی جمعیت حیوانات بلاصاحب و همکاری دستگاه‌های مسوول در حوزه‌های بهداشت، دامپزشکی، شهرداری و مدیریت پسماند، از ارکان اصلی پیشگیری پایدار از هاری است.

وی در پایان، مدیریت صحیح زباله و جلوگیری از دسترسی حیوانات آزاد به منابع غذایی را از راهکارهای مؤثر در کنترل جمعیت سگ‌ها و گربه‌های بلاصاحب دانست و تأکید کرد: با رعایت اصول پیشگیرانه، شست‌وشوی فوری محل زخم، تکمیل روند درمان و مراجعه به‌موقع پس از حیوان‌گزیدگی، می‌توان از بروز بیماری هاری و مرگ ناشی از آن جلوگیری کرد.

پایان خبر