گلاب، یکی از شناخته‌شده‌ترین فرآورده‌های گیاهی در ایران، علاوه بر کاربرد گسترده در صنایع غذایی، به دلیل دارا بودن ترکیبات زیست‌فعال، مورد توجه پژوهشگران حوزه داروسازی و فارماکوگنوزی قرار گرفته است.

به گزارش روابط عمومی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و به نقل از وبدا، دکتر اردلان پاسداران، متخصص فارماکوگنوزی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به اینکه گلاب از تقطیر گلبرگ‌های گل محمدی (Rosa damascena) به دست می‌آید، گفت: این فرآورده گیاهی حاوی ترکیبات مؤثر متعددی است که می‌توانند نقش مهمی در اثرات زیستی و دارویی آن داشته باشند.

وی افزود: بخش عمده خواص گلاب به ترکیبات فرار موجود در اسانس گل محمدی از جمله سیترونلول، ژرانیول، نرول و فنیل‌اتیل الکل مربوط می‌شود. این ترکیبات علاوه بر ایجاد عطر ویژه گل محمدی، در مطالعات علمی اثرات آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و ضدمیکروبی از خود نشان داده‌اند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به نتایج برخی پژوهش‌ها اظهار کرد: استنشاق رایحه گلاب می‌تواند در کاهش استرس، اضطراب و افزایش احساس آرامش مؤثر باشد و به همین دلیل از فرآورده‌های حاصل از گل محمدی در برخی روش‌های مکمل مراقبت از سلامت روان و آروماتراپی استفاده می‌شود.

دکتر پاسداران همچنین به نقش آنتی‌اکسیدان‌های موجود در گلاب اشاره کرد و گفت: این ترکیبات با خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد، به محافظت از سلول‌های بدن در برابر آسیب‌های اکسیداتیو کمک می‌کنند؛ موضوعی که موجب شده گلاب در تولید برخی فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: در طب سنتی ایران نیز از گلاب برای کمک به تسکین برخی ناراحتی‌های گوارشی، ایجاد آرامش و بهبود کیفیت خواب استفاده می‌شود، اما بسیاری از این کاربردها همچنان نیازمند انجام مطالعات بالینی گسترده‌تر برای تأیید قطعی اثربخشی هستند.

این متخصص فارماکوگنوزی با تأکید بر اهمیت کیفیت فرآورده‌های گیاهی اظهار داشت: کیفیت گلاب تحت تأثیر عواملی مانند نوع گل، روش تقطیر، شرایط نگهداری و میزان ترکیبات مؤثره قرار دارد؛ از این رو انتخاب فرآورده‌های استاندارد و دارای مجوز از مراجع ذی‌صلاح اهمیت زیادی دارد.

دکتر پاسداران در پایان خاطرنشان کرد: گلاب تنها یک عرق گیاهی خوش‌عطر نیست، بلکه فرآورده‌ای طبیعی با ترکیبات شیمیایی ارزشمند است که همچنان موضوع تحقیقات علمی در حوزه داروسازی، فارماکوگنوزی و علوم سلامت به شمار می‌رود.