معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز و رئیس مرکز بهداشت استان فارس، به مناسبت روز جهانی غذا و تغذیه سالم، با تأکید بر نقش تغذیه سالم در ارتقای سلامت جامعه، بهره‌گیری از علم، پژوهش و نوآوری را از راهکارهای مؤثر در بهبود الگوهای غذایی، تقویت امنیت غذایی و تأمین سلامت نسل‌های آینده دانست.

به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، در متن پیام دکتر «اورنگ ایلامی» همزمان با گرامیداشت روز جهانی «غذا و تغذیه سالم» آمده است:

همزمان با روز جهانی «غذا و تغذیه سالم»، فرصتی فراهم شده است تا بار دیگر به اهمیت تغذیه سالم و نقش بی‌بدیل آن در سلامت فرد و جامعه پرداخته شود. شعار امسال سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) با عنوان «نوآوری امروز، تغذیه فردا»، پیامی روشن دارد؛ تصمیم‌ها و نوآوری‌هایی که امروز در حوزه غذا و تغذیه گرفته می‌شود، تعیین‌کننده سلامت، امنیت غذایی و کیفیت تغذیه نسل‌های آینده خواهد بود.

نوآوری در امروز یعنی برای حل چالش‌های کنونی نظام‌های غذایی، نباید صرفاً به روش‌های گذشته اکتفا کرد؛ بلکه باید از علم، فناوری، پژوهش، ایده‌های نو، سیاست‌گذاری‌های جدید، آموزش، کسب‌وکارهای نوآورانه و حتی دانش و تجارب سنتی استفاده کرد. فائو تأکید می‌کند که نوآوری الزاماً به معنای فناوری پیشرفته نیست و می‌تواند از پیشرفت‌های علمی و فناوری تا اصلاح سیاست‌ها، آموزش، کارآفرینی و استفاده از دانش بومی و سنتی را دربرگیرد.

اما هدف نوآوری صرفاً تولید بیشتر غذا یا استفاده بیشتر از فناوری نیست؛ بلکه باید به ایجاد آینده‌ای منجر شود که در آن مردم به غذای کافی، متنوع، ایمن و مغذی دسترسی داشته باشند و در عین حال، منابع طبیعی و محیط‌زیست برای نسل‌های آینده حفظ شود. فائو بر همین پیوند میان نوآوری، دسترسی به غذای مغذی و حفاظت از سیاره تأکید کرده است.

جهان هم‌اکنون غذای کافی برای تغذیه همگان تولید می‌کند، با این حال، میلیون‌ها نفر همچنان با گرسنگی مواجه‌اند و شمار زیادی از مردم نیز توان مالی تأمین یک رژیم غذایی سالم را ندارند. از آنجا که مناقشات، بی‌ثباتی اقتصادی و شوک‌های اقلیمی بر نظام‌های کشاورزی و غذایی فشار وارد می‌کنند، چالش اصلی این است که چگونه می‌توان دسترسی مردم در سراسر جهان را به غذای ایمن، مقرون‌به‌صرفه و مغذی تضمین کرد.

در همین راستا، ارتقای سواد و دانش تغذیه‌ای، ترویج مصرف غذاهای سالم و متنوع و توجه ویژه به تغذیه مادر و کودک، از اولویت‌های نظام سلامت در استان فارس است. نوآوری باید در نهایت به بهبود رفتارهای غذایی مردم و ارتقای سلامت نسل‌های آینده منجر شود. اصلاح شیوه‌های آموزش تغذیه، استفاده از ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی در آموزش، توسعه روش‌های جدید برای ترویج غذای سالم، اصلاح محیط غذایی، بازنگری سیاست‌های غذایی و اقتصادی و ایجاد راهکارهای جدید برای افزایش دسترسی مردم به غذاهای سالم، همگی می‌توانند مصداق «نوآوری امروز» باشند.

نوآوری امروز در تغذیه، تنها به فناوری‌های پیشرفته محدود نمی‌شود. ژنومیکس تغذیه، با بررسی ارتباط میان ویژگی‌های ژنتیکی افراد و پاسخ بدن آن‌ها به مواد غذایی، افق‌های تازه‌ای را در مسیر توسعه تغذیه شخصی‌سازی‌شده گشوده است؛ رویکردی که می‌تواند به طراحی توصیه‌های غذایی متناسب با ویژگی‌ها و نیازهای هر فرد کمک کند. از سوی دیگر، پروبیوتیک‌ها و میکروارگانیسم‌های مفید موجود در برخی غذاهای تخمیری، از دیگر موضوعات مورد توجه علم نوین تغذیه هستند. ماست و برخی فرآورده‌های تخمیری سنتی ایرانی، در صورت برخورداری از میکروارگانیسم‌های زنده و مفید، می‌توانند در حفظ تعادل میکروبیوم روده نقش داشته باشند. این رویکرد، نمونه‌ای از پیوند دانش و تجربه غذایی بومی با دستاوردهای علمی روز در مسیر ارتقای سلامت جامعه است.

بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی در کنار اصلاح عادت‌های غذایی، افزایش آگاهی عمومی و توجه به ارزش‌های تغذیه‌ای مواد غذایی سنتی، می‌تواند زمینه‌ساز انتخاب‌های غذایی آگاهانه‌تر و ارتقای سلامت جامعه باشد. البته استفاده از این ظرفیت‌ها باید بر پایه شواهد علمی معتبر و متناسب با نیازهای تغذیه‌ای افراد صورت گیرد تا نوآوری‌ها بتوانند به بهبود کیفیت زندگی و افزایش دسترسی به غذای سالم کمک کنند.

آینده نظام غذایی را امروز می‌سازیم؛ با نوآوری‌های امروز، غذای سالم‌تر، نظام غذایی پایدارتر و آینده‌ای امن‌تر برای نسل‌های فردا خواهیم داشت.

دکتر اورنگ ایلامی

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز و رئیس مرکز بهداشت استان فارس