تغذیه صحیح در دوران سربازی، یکی از مهم‌ترین ارکان حفظ سلامت، افزایش انرژی، تقویت تمرکز ذهنی و ارتقای توان جسمانی است؛ سربازان به دلیل فعالیت بدنی بالا، ساعات طولانی آموزش، فشارهای محیطی و محدودیت زمانی برای صرف غذا، بیش از سایر افراد به یک الگوی تغذیه‌ای منظم و اصولی نیاز دارند؛ رعایت این اصول می‌تواند کیفیت دوران خدمت را به شکل قابل توجهی بهبود بخشد.

اصول پایه‌ای تغذیه در دوران خدمت

• تأمین کالری متناسب با میزان فعالیت

میزان انرژی دریافتی باید با شدت تمرین‌ها و مأموریت‌ها هماهنگ باشد تا از افت توان جسمی جلوگیری شود؛ مصرف کربوهیدرات‌های پیچیده مانند نان‌های سبوس‌دار، برنج، سیب‌زمینی و غلات کامل به حفظ سطح انرژی در طول روز کمک می‌کند.

• دریافت پروتئین کافی برای ترمیم عضلات

پروتئین نقش مهمی در بازسازی و تقویت عضلات دارد؛ منابع با کیفیت مانند تخم‌مرغ، مرغ، ماهی، لبنیات و حبوبات باید در اولویت برنامه غذایی قرار گیرند.

• استفاده از چربی‌های سالم

آجیل، دانه‌ها و روغن‌های گیاهی از جمله منابع چربی‌های مفید هستند که علاوه بر تأمین انرژی، به جذب ویتامین‌های محلول در چربی نیز کمک می‌کنند.

• توجه جدی به آب و هیدراتاسیون

کم‌ آبی یکی از عوامل اصلی خستگی و کاهش تمرکز به شمار می رود؛ توصیه می‌شود سربازان در طول روز به میزان کافی آب بنوشند، مصرف نوشیدنی‌های شیرین و انرژی‌زا را محدود کنند و بطری‌های آب را در معرض نور مستقیم خورشید قرار ندهند.

تغذیه در شرایط میدانی و مأموریت‌ها

در مأموریت‌ها یا دوره‌های آموزشی میدانی که دسترسی به غذای تازه محدود است، استفاده از مواد غذایی کم ‌فاسدشدنی، پُر انرژی و سرشار از پروتئین اهمیت ویژه‌ای دارد؛ کنسروها، خشکبار، بیسکوییت‌های غنی ‌شده و جیره‌های آماده می‌توانند گزینه‌های مناسبی باشند؛ در شرایط سخت و آموزش‌های فشرده نیز دریافت کالری کافی برای حفظ توان جسمی ضروری است.

اهمیت تنوع غذایی

تنوع در برنامه غذایی به دریافت ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری کمک می‌کند؛ حتی در پادگان‌ها با منوی محدود، می‌توان با انتخاب‌های هوشمندانه مانند مصرف بیشتر سبزیجات، سالاد، لبنیات و میوه‌های موجود، بخشی از کمبودهای احتمالی را جبران کرد.

چالش‌های رایج و راهکارها

محدودیت زمان برای صرف غذا، کیفیت متغیر غذا در برخی پادگان‌ها، کمبود میوه و سبزی در بعضی وعده‌ها و همچنین استرس و خستگی که می‌تواند موجب کاهش اشتها شود، از چالش‌های رایج تغذیه در دوران سربازی است؛ با این حال، آگاهی از اصول تغذیه سالم و انتخاب‌های مناسب می‌تواند بسیاری از این مشکلات را کاهش دهد.

راهکارهای عملی برای سربازان:

• در صورت امکان، میوه، خرما یا مغزها همراه داشته باشید.
• در وعده‌های غذایی پادگان، پروتئین و سبزیجات را در اولویت قرار دهید.
• نوشیدن آب کافی را در طول روز فراموش نکنید.
• از مصرف بیش از حد تنقلات کم‌ارزش مانند چیپس، پفک و نوشابه پرهیز کنید.
• در صورت احساس ضعف یا خستگی شدید، موضوع را به بهداری اطلاع دهید.
• رعایت این نکات ساده اما کاربردی می‌تواند به حفظ سلامت، افزایش بازدهی و گذراندن موفق‌تر دوران خدمت کمک کند.

«اعظم زمانی» کارشناس ارشد رژیم درمانی مرکز بهداشت شهدای انقلاب شیراز