خودمراقبتی بر اساس
تعریف سازمان بهداشت جهانی به مجموعه عملکردهایی گفته می شود که هر فرد برای حفظ
سلامت جسمی و روانی و همچنین پیشگیری از ابتلا به بیماری ها و اقدامات درمانی
مناسب برای بهبود خود به کار می گیرد.

همانگونه که مشخص است،
سلامت افراد تنها شامل نداشتن بیماری نیست، بلکه وضعیت مطلوب جسمی و روانی و
اجتماعی را نیز شامل می شود؛ رعایت شیوه زندگی سالم می تواند از بروز بسیاری از
بیماری های جسمی و روحی پیشگیری کند.

لازمه خودمراقبتی،
شناخت نیازهای جسمی، هیجانی و اجتماعی است؛ یکی از مسایل مربوط به خودمراقبتی
مراقبت از سلامت روان است، کنترل اضطراب یکی از مسائل مهم در این زمینه است و باید
افراد آموزش ببینند تا واکنش مناسب تری در مواجهه با عوامل استرس زا داشته باشند؛ برای
مثال تکنیک هایی مانند تصویرسازی ذهنی، تن آرامی، تنفس عمیق و یوگا می تواند کمک
کننده باشد.

حضور در کنار افراد
مورد علاقه و گذراندن وقت با آنها، اختصاص زمان کافی برای سرگرمی و تفریح مناسب
نیز از عوامل موثر در خودمراقبتی روان به شمار می رود؛ برای مراقبت از سلامت جسمی،
ورزش منظم، تغذیه سالم و خواب کافی لازم است.

خودمراقبتی در واقع
عملی است که هر فرد با اتکا به توان و علم و مهارت خود به طور مستقل از سلامت خود
محافظت می کند؛ خودمراقبتی رفتاری داوطلبانه، فعالیتی آموخته شده، مسوولیتی همگانی
برای حفظ سلامت خود و خانواده است، شامل مراقبت از کودکان و سالمندان که توانایی
کافی ندارند، می شود، گاهی افراد با توان کمتر نیازمند به دریافت مراقبت از سوی
مراقبان بهداشتی خواهند بود.

از حوزه های خودمراقبتی
می توان به ارتقای سلامت، اصلاح شیوه زندگی، ارزیابی علائم درمان بیماری و توان
بخشی اشاره کرد؛ به طور کلی هفتاد تا هشتاد درصد مراقبت های سلامتی به وسیله فرد و خانواده و
بدون دخالت متخصصان حوزه سلامت انجام می شود.

برای خودمراقبتی باید
در مورد آنچه هستیم و آنچه می خواهیم باشیم، بینش کافی داشته باشیم و توانمندی
لازم برای انجام آگاهانه این مورد را کسب کنیم، زیرا همه افراد از نقاط قوت و ضعف
خود آگاهی دارند و می توانند تغییراتی را در خود ایجاد کنند.

بیشتر افراد قسمت عمده
جوانی خود را در سلامت کامل سپری می کنند، اما همه افراد گاهی به بیماری های گذرا
مبتلا می شوند.

خودمراقبتی یه طیف است
و شامل یک مسواک زدن در روز تا جراحی های بزرگ می شود؛ مزایای آموزش خودمراقبتی در
بیماری های مختلف به اثبات رسیده است و در واقع، خودمراقبتی مهم ترین شکل مراقبت
اولیه است./102

دکتر «لیلا
رازقیان» روانپزشک و رئیس بیمارستان اعصاب و روان استاد محرری

پایان خبر