رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به تداوم تأمین دارو و تجهیزات پزشکی در شرایط جنگ و تحریم گفت: محدودیت‌های بانکی، ارزی و حمل‌ونقل، هزینه تأمین برخی داروهای حیاتی را از مسیرهای جایگزین به ۷ تا ۸ برابر قیمت معمول رسانده است؛ هم‌زمان، فعالیت پلتفرم‌های فروش اینترنتی دارو همچنان خارج از نظارت سازمان غذا و دارو انجام می‌شود.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز به نقل از وبدا، دکتر مهدی پیرصالحی  در نشست خبری با خبرنگاران، گفت: در جنگ ۴۰ روزه ۴۴ کارخانه دارویی کشور آسیب دید و هفت داروخانه نیز تخریب شد. همچنین ۵۰ تن از کارکنان این حوزه شهید یا مجروح شدند که یک داروساز نیز در داروخانه و حین خدمت به شهادت رسید.

وی تأکید کرد: در شرایط سخت جنگ توانستیم داروهای کشور را تأمین کنیم و اجازه ندادیم تأمین دارو با بحران مواجه شود؛ هرچند در برخی بیماری‌ها همچنان کمبودهایی وجود دارد و تمام تلاش خود را برای رفع آنها انجام می‌دهیم.

صرفه‌جویی ۴ میلیارد دلاری با تولید داروهای بایوتک در کشور رئیس سازمان غذا و دارو به نقش تولید داخل در کاهش وابستگی ارزی اشاره کرد و گفت: تولید داروهای بایوتک در کشور حدود چهار میلیارد دلار صرفه‌جویی ارزی به همراه داشته است و تقویت این ظرفیت می‌تواند در کاهش وابستگی به خارج و پایداری تأمین دارو مؤثر باشد.

وی با اشاره به طولانی‌تر شدن مسیرهای تأمین دارو در شرایط جنگی و تحریم، افزود: در برخی موارد، حتی مسیر زمینی از هند نیز در دسترس نیست؛ با این حال، از همان روزهای نخست، همه نیروهایی که باید پای کار باشند، در سازمان غذا و دارو، شرکت‌های دارویی و تجهیزات پزشکی، برای تداوم تأمین فعال بودند.

دکتر پیرصالحی با اشاره به آثار تحریم‌های بین‌المللی بر روند تأمین دارو و تجهیزات پزشکی اظهار کرد: برخی کمبودهای دارویی مربوط به داروهای حیاتی است؛ داروهایی که تعداد بیماران مصرف‌کننده آنها کم است اما برای همان بیماران اهمیت حیاتی دارند و الزاماً باید از کشورهای اروپایی تأمین شوند.

وی ادامه داد: با بسته بودن مسیرهای بانکی، تقریباً یک سال است که در تأمین برخی از این داروها با مشکل مواجه هستیم و ناچار شده‌ایم از مسیرهای جایگزین استفاده کنیم.

رئیس سازمان غذا و دارو افزود: برخی از این اقلام دارویی مورد نیاز بیماران را با حدود ۷ تا ۸ برابر قیمت، از مسیرهای جایگزین تهیه می‌کنیم. برای فاکتور ۱۳ نیز امیدواریم به‌زودی تأمین انجام شود؛ چراکه موضوع مستقیماً با جان بیماران ارتباط دارد.

اصرار بر برند خاص دارو، حس کمبود را القا می‌کند 

دکتر پیرصالحی با تأکید بر ضرورت استفاده منطقی از ظرفیت‌های موجود گفت: در شرایط سخت جنگی و تحریم، اصرار بر یک برند خاص می‌تواند حس کمبود ایجاد کند. می‌توان با جایگزینی و در برخی موارد حتی با استفاده از داروهایی از همان دسته دارویی، مشکلات را کاهش داد تا شرایط تأمین پایدارتر شود.

وی درباره منابع ارزی دارو و تجهیزات پزشکی توضیح داد: منابع ارزی کشور محدود است و افزایش سهمیه ارزی سازمان غذا و دارو می‌تواند شرایط تأمین را بهتر کند؛ اما تصمیم‌گیری درباره منابع ارزی در سطح کلان و با توجه به محدودیت منابع انجام می‌شود.

رئیس سازمان غذا و دارو درباره اعتبار ۷۰۰ میلیون دلاری برای ذخایر استراتژیک نیز گفت: این رقم به معنای ورود ۷۰۰ میلیون دلار پول نقد به سازمان غذا و دارو نیست. این منابع در خزانه و بانک مرکزی قرار دارد و متناسب با دارو یا تجهیزات پزشکی واردشده تخصیص می‌یابد و از همان مسیر به طرف خارجی حواله می‌شود؛ بنابراین این منابع به‌صورت نقدی در اختیار سازمان غذا و دارو یا شرکت‌ها قرار نمی‌گیرد.

وی با اشاره به یکی دیگر از چالش‌های جدی حوزه دارو اظهار کرد: بدهی سازمان‌های بیمه‌گر به نظام سلامت به بیش از هفت تا هشت ماه رسیده و به‌عنوان مثال، در مورد بیمه سلامت، پرداختی‌ها به داروخانه‌ها حدود یک سال تأخیر دارد. این مسئله می‌تواند زنجیره تأمین دارو را مختل کند و فشار مضاعفی بر شرکت‌های دارویی و تأمین‌کنندگان وارد کند.

دکتر پیرصالحی تأکید کرد: پایداری زنجیره تأمین دارو فقط به تأمین ارز یا واردات و تولید وابسته نیست و استمرار پرداخت‌ها و گردش منابع مالی در کل زنجیره نیز اهمیت دارد.

هشدار درباره فعالیت پلتفرم‌های دارویی بدون نظارت سازمان غذا و دارو 

رئیس سازمان غذا و دارو درباره فروش اینترنتی دارو گفت: ضابطه فروش اینترنتی توسط دو وزیر بهداشت و ارتباطات امضا و ابلاغ شده و کمیته اول نیز تشکیل شده است. با این حال، ما از جلوگیری از فروش اینترنتی دارو منع شده‌ایم؛ هرچند موارد شکایت، گران‌فروشی، فروش داروی تقلبی و موارد مشابه را پیگیری و با آنها برخورد می‌کنیم.

وی افزود: وزیر بهداشت درباره نظارت بر پلتفرم‌ها و فروش اینترنتی دارو با ارسال نامه‌ای به رئیس‌جمهور اعتراض خود را مطرح کرده است. ما به‌عنوان نهاد ناظر، اگر نتوانیم برای پلتفرم‌ها تنظیم‌گری کنیم، شاهد افزایش تخلفات خواهیم بود. در حال حاضر فعالیت پلتفرم‌ها در حوزه دارو تحت نظارت سازمان غذا و دارو نیست و تلاش می‌کنیم این فعالیت‌ها تحت نظارت سازمان قرار گیرد.

آخرین وضعیت تأمین ارز دارو و تجهیزات پزشکی 

دکتر پیرصالحی با تشریح آخرین وضعیت تأمین ارز دارو و تجهیزات پزشکی اظهار کرد: در سال‌های گذشته معمولاً حدود پنج میلیارد دلار سهمیه ارزی برای حوزه غذا و دارو در نظر گرفته می‌شد، اما در پایان سال کمتر از چهار و نیم میلیارد دلار آن محقق می‌شد. امسال سهمیه ارزی حدود چهار و نیم میلیارد دلار تعیین شده است، اما با توجه به عقب‌افتادگی سال‌های گذشته، تلاش می‌کنیم این سهمیه به بیش از پنج میلیارد دلار افزایش یابد. در دو سال گذشته حدود ۶۰۰ میلیون دلار عقب‌افتادگی داشته‌ایم که باید جبران شود.

وی ادامه داد: برای اینکه پایان امسال با مشکل کمبود منابع ارزی مواجه نشویم، با سازمان برنامه و بانک مرکزی توافق کردیم سهم بیشتری از ارز در چهار ماه نخست سال اختصاص پیدا کند تا بتوانیم ارز مورد نیاز را زودتر مصرف کنیم. خوشبختانه این همکاری انجام شد و پیش‌بینی می‌کنیم، اگر اتفاق غیرمنتظره‌ای رخ ندهد، بر اساس بودجه تنظیم‌شده، ارز مورد نیاز دارو و تجهیزات تأمین شود.

رئیس سازمان غذا و دارو درباره آخرین وضعیت پرداخت ارز ترجیحی گفت: تاکنون حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار ارز ترجیحی پرداخت شده و پیش‌بینی می‌کنیم طی چهار تا پنج روز آینده حدود ۲۵۰ میلیون دلار دیگر نیز پرداخت شود. به این ترتیب، در پنج ماهه نخست سال تقریباً نیمی از ارز ترجیحی مورد نیاز پرداخت خواهد شد.

وی اضافه کرد: در بخش ارز غیرترجیحی نیز حدود ۸۰۰ تا ۸۵۰ میلیون دلار ارز برای شرکت‌های دارویی تخصیص یافته و حدود ۶۵۰ میلیون دلار از این میزان در چهار ماه نخست سال توسط شرکت‌های دارویی خریداری شده است. شرکت‌ها به دلیل کمبود نقدینگی در تأمین ارز غیرترجیحی با مشکل مواجه هستند.

آخرین وضعیت تأمین داروهای بیماران هموفیلی و تالاسمی 

دکتر پیرصالحی درباره وضعیت داروهای بیماران خاص و هموفیلی گفت: فاکتور هشت بیماران هموفیلی تأمین شده و مشکل خاصی در این زمینه نداریم. تنها در مورد نوع خاصی از فاکتور هشت، یعنی فاکتور فون‌ویلبراند، به دلیل وابستگی به یک شرکت اروپایی و مشکلات واردات، با محدودیت مواجه هستیم و در حال بررسی تأمین آن از منابع دیگر و کشورهای واسط هستیم.

وی درباره داروهای بیماران تالاسمی اظهار کرد: تمام داروهایی که این بیماران مصرف می‌کنند، نمونه ایرانی دارند و موجود هستند؛ با این حال، برخی بیماران با توجه به شرایط خاص خود درخواست داروی خارجی دارند که در برخی موارد موجود نیست. از سوی دیگر، اختلاف قیمت داروی خارجی با نمونه داخلی، به دلیل پوشش‌های بیمه‌ای، برای بیماران قابل توجه است.

رئیس سازمان غذا و دارو افزود: در حوزه هموفیلی نیز فیبرینوژن به‌تازگی تأمین و توزیع شده و اگرچه میزان آن محدود است، اما موجود است. در مورد فاکتور ۱۳ نیز به دلیل نبود جایگزین، مذاکرات طولانی با شرکت مربوطه انجام شد تا قیمت مناسب‌تری حاصل شود. اگرچه قیمت همچنان از نظر ما مناسب نیست، اما برای حفظ جان بیماران مجبور به تأمین آن هستیم و این کار انجام شده است.

پشت‌پرده افزایش قیمت دارو 

دکتر پیرصالحی درباره افزایش قیمت دارو گفت: افزایش قیمت دارو کنترل‌شده است و در کمیسیون قیمت بررسی و تعیین می‌شود. از ابتدای سال دو افزایش قیمت گروهی داشتیم که در ۱۶ فروردین و اواسط خردادماه انجام شد و تقریباً دو سوم داروها در این دو مرحله قیمت‌گذاری شدند.

وی ادامه داد: خارج از این موارد، کمیسیون قیمت که هر دو هفته یک‌بار تشکیل می‌شود، داروهایی را که قیمت آنها بالا یا سودشان غیرمنطقی باشد بررسی می‌کند. تعداد داروهایی که از ابتدای سال تاکنون بیش از یک بار افزایش قیمت داشته‌اند، بسیار کم است؛ مگر اینکه شرایط خاصی وجود داشته باشد.

رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید و واردات دارو گفت: وقتی قیمت محصولات جانبی و محصولات صنایع پتروشیمی افزایش پیدا می‌کند، هزینه تولید سرم، قرص، سرنگ، آنژیوکت و ست سرم نیز افزایش می‌یابد. افزایش قیمت آلومینیوم نیز بر هزینه بسته‌بندی اثرگذار است.

افزایش هزینه حمل یک کانتینر دارویی به ۳۰ هزار دلار وی درباره افزایش هزینه‌های حمل دارو افزود: از ابتدای جنگ تاکنون تقریباً هر ماه هزینه حمل افزایش پیدا کرده است. برای نمونه،

هزینه حمل یک کانتینر به ایران که پیش از این حدود دو تا سه هزار دلار بود، امروز در برخی موارد به ۳۰ هزار دلار رسیده است. این هزینه‌ها با ارز آزاد پرداخت می‌شود و ارز ترجیحی شامل هزینه حمل نمی‌شود.

دکتر پیرصالحی تأکید کرد: از سوی دیگر، هزینه مواد اولیه در دنیا نیز افزایش یافته است. جنگ در خلیج فارس هزینه انرژی را افزایش داده و بر هزینه تولید مواد اولیه در کشورهایی مانند هند و چین اثر گذاشته است. بنابراین اگر قیمت دارو از حد مشخصی پایین‌تر باشد، کارخانه‌های داروسازی امکان ادامه فعالیت نخواهند داشت. باید به تعادلی میان بیمار و تولیدکننده برسیم؛ به‌گونه‌ای که کمترین فشار به مردم وارد شود و سازمان‌های بیمه‌گر نیز افزایش هزینه‌ها را پوشش دهند. هر دارویی را که نتوانیم از داخل تأمین کنیم، ناچاریم با چندین برابر قیمت از شرکت‌های خارجی خریداری کنیم.

رئیس سازمان غذا و دارو درباره داروهای اهدایی گفت: عمده داروهایی که توسط هلال‌احمر تحویل گرفته شد، با همکاری سازمان غذا و دارو و بر اساس سهمیه‌بندی استان‌ها و بیمارستان‌ها، در همان شرایط جنگ توزیع شد. تعداد محدودی از داروهای اهدایی به دلایل مختلف باقی مانده‌اند که برخی از آنها اصلاً قابلیت مصرف ندارند؛ از جمله داروهایی که در فهرست دارویی ایران قرار ندارند. با این حال، هر داروی اهدایی که قابلیت مصرف داشته، توزیع شده است.

مسدود کردن صفحات غیرمجاز بازدارنده نیست

 وی درباره تبلیغات غیرمجاز دارو و فرآورده‌های سلامت در فضای مجازی گفت: تبلیغات در فضای مجازی یکی از معضلات جدی در حوزه دارو و سلامت است و بازرسی سازمان تاکنون چندین هزار صفحه مجازی را به دلیل تبلیغات غیرمجاز معرفی و مسدود کرده است. ایجاد یک صفحه جدید در شبکه‌های اجتماعی کار دشواری نیست؛ بنابراین صرف مسدود کردن یک صفحه یا شماره تلفن، بازدارندگی لازم را ایجاد نمی‌کند و فرد می‌تواند به‌سرعت صفحه یا گروه جدیدی ایجاد کند.