معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز همزمان با روز جهانی بهداشت محیط، با اشاره به نقش مؤثر بهداشت محیط در پیشگیری از بیماری‌ها و کاهش مخاطرات تهدیدکننده سلامت، این حوزه را یکی از ارکان اساسی تأمین و ارتقای سلامت پایدار جامعه دانست و از تلاش‌ها و خدمات ارزشمند کارکنان و کارشناسان عرصه بهداشت محیط در استان فارس تقدیر کرد.

به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، در متن پیام دکتر «اورنگ ایلامی» آمده است:

روز جهانی بهداشت محیط که مصادف با چهارم مهرماه برابر با ۲۶ سپتامبر است، یادآور یکی از بنیادی‌ترین اصول سلامت عمومی است؛ اینکه بخش قابل توجهی از بار بیماری‌ها و تهدیدهای سلامت، ریشه در عوامل و مواجهه‌های محیطی دارد و پیشگیری مؤثر از آنها مستلزم شناسایی علمی مخاطرات، ارزیابی ریسک، پایش مستمر و مداخله به‌موقع است.

امروز بهداشت محیط، دانشی فراتر از بازرسی و کنترل‌های متعارف است. توسعه فناوری‌های پایش برخط، سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی، سنجش از دور، تحلیل داده‌ها، مدل‌سازی انتشار آلاینده‌ها، روش‌های نوین ارزیابی مواجهه و کاربرد هوش مصنوعی، ظرفیت‌های جدیدی را برای شناسایی زودهنگام مخاطرات و اتخاذ تصمیم‌های مبتنی بر شواهد در اختیار نظام سلامت قرار داده است.

در حوزه آب و فاضلاب، تضمین کیفیت آب شرب و کنترل منابع آلاینده، پایش پساب‌های صنعتی و شهری و پیشگیری از ورود آلاینده‌ها به منابع آب، در کنار استفاده از رویکردهای نوین تصفیه و بازچرخانی، از ارکان اصلی حفاظت از سلامت جامعه و منابع طبیعی است. در حوزه هوا نیز پایش شاخص آلاینده‌ها و آلاینده‌های خطرناک، شناسایی منابع انتشار و تحلیل الگوهای مکانی و زمانی آلودگی، زمینه را برای مداخلات هدفمند سلامت‌محور فراهم می‌کند.

مدیریت علمی پسماند، کنترل مخاطرات شیمیایی و بیولوژیک، بهداشت اماکن و مراکز تهیه و توزیع مواد غذایی، ایمنی مواد غذایی، کنترل عوامل محیطی مؤثر بر بیماری‌های واگیر و غیرواگیر و آمادگی در برابر مخاطرات ناشی از تغییرات اقلیمی نیز نیازمند رویکردی یکپارچه و مبتنی بر ارزیابی ریسک است.

از این منظر، آینده بهداشت محیط در گرو گذار از «کنترل پس از وقوع» به «پیش‌بینی، پیشگیری و مداخله مبتنی بر داده» است. دستیابی به این هدف، مستلزم تقویت نظام مراقبت و پایش محیطی، استانداردسازی فرآیندهای نمونه‌برداری و آزمایشگاهی، ارتقای کیفیت داده‌ها، استفاده از شاخص‌های معتبر سلامت‌محور و ایجاد ارتباط مؤثر میان داده‌های محیطی و پیامدهای سلامت است.

در این میان، کارشناسان و متخصصان بهداشت محیط، به‌عنوان یکی از ارکان تخصصی نظام مراقبت و پیشگیری، نقشی تعیین‌کننده در تبدیل داده‌های محیطی به اطلاعات قابل استفاده برای تصمیم‌گیری سلامت‌محور دارند. کیفیت این فرآیند، به دانش تخصصی، توانمندی فنی، استقلال حرفه‌ای، استفاده از روش‌های معتبر علمی و به‌کارگیری فناوری‌های نوین وابسته است.

تحقق سلامت محیطی پایدار همچنین بدون همکاری مؤثر بین‌بخشی امکان‌پذیر نیست. مدیریت عوامل خطر محیطی نیازمند تعامل مستمر نظام سلامت با دستگاه‌های متولی آب و فاضلاب، محیط زیست، صنعت، شهرداری‌ها، مدیریت شهری، کشاورزی، انرژی و سایر بخش‌های مرتبط است تا مداخلات از مرحله شناسایی خطر تا کنترل منبع و ارزیابی اثربخشی، به‌صورت هماهنگ دنبال شود.

در سالی که شعار «همگام با علم برای حفاظت از جوامع» بر اهمیت دانش و شواهد علمی تأکید دارد، ضروری است بهداشت محیط را به‌عنوان یک نظام تخصصی پیشگیرانه و مبتنی بر شواهد تقویت کنیم؛ نظامی که با بهره‌گیری از علم، فناوری، داده و نیروی انسانی متخصص، پیش از آنکه یک مخاطره محیطی به پیامد سلامت تبدیل شود، آن را شناسایی، ارزیابی و کنترل کند.

اینجانب ضمن گرامیداشت روز جهانی بهداشت محیط، از تلاش‌های علمی و اجرایی تمامی کارشناسان، مهندسان، متخصصان، بازرسان، پژوهشگران و دست‌اندرکاران حوزه بهداشت محیط در مسیر صیانت از سلامت مردم و حفاظت از محیط زیست قدردانی می‌نمایم و امیدوارم با تکیه بر دانش روز، فناوری‌های نوین، پایش هوشمند، همکاری‌های بین‌بخشی و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد، شاهد ارتقای مستمر شاخص‌های سلامت محیط و کاهش مواجهه جامعه با عوامل خطر محیطی باشیم.

دکتر اورنگ ایلامی

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز و رییس مرکز بهداشت استان فارس