اطفای حریق مجموعه
اقداماتی است که برای مقابله با آتش به وسیله خاموش کردن، کنترل و یا هدایت آتش ‌های
ناخواسته انجام می ‌گیرد. اهداف اطفای حریق حفاظت از سلامت افراد، جلوگیری از آسیب
به اموال و حفاظت از محیط زیست است.

روش­های اطفای حریق

به طور کلی اگر بتوانیم یکی از اضلاع
هرم آتش را که شامل اکسیژن، حرارت، مواد اشتعال زا و یا واکنش های زنجیره­ای است
را کنترل و محدود کنیم، حریق مهار خواهد شد.

روش­ های کلی بر مبنای ماهیت حریق:

- سرد کردن
حریق

- خفه
کردن حریق

- مانع شدن یا از بین بردن مواد قابل
اشتعال

- کنترل واکنش های زنجیره­ای

1) سرد کردن
حریق:

سرد کردن یکی از روش­های قدیمی و معمول و موثر برای کنترل حریق
است.

این عمل اغلب با آب انجام می­شود. یکی
از خصوصیات گاز دی اکسید کربن نیز سرد کردن آتش است، میزان و روش به کارگیری
آب در اطفای حریق اهمیت بسیاری دارد، این روش برای حریق های نوع A
مناسب است.

2) خفه کردن حریق:

خفه کردن، همانطور که از نام آن
پیداست در حقیقت پوشاندن روی آتش با موادی است که از رسیدن اکسیژن به محوطه آتش
جلوگیری می کند. این روش اگرچه در همه حریق ها موثر نیست، اما روش خوبی برای بیشتر
حریق­هاست. مورد استثناء موادی است که در حین سوختن اکسیژن تولید می­کنند، مانند:
نیترات و زنجیره­های آلی اکسیژن دار مثل پراکسیدهای آلی، همچنین موادی که سرعت آتش­گیری
در آنها زیاد است مانند: دینامیت، سدیم، پتاسیم که از این قاعده مستثنی هستند.
موادی که برای خفه کردن به کار می­روند بایستی سنگین تر از هوا بوده و یا حالت
پوششی داشته باشند. خاک، شن، ماسه، پتوی خیس نیز این کار را می­توانند انجام دهند.

3) مانع شدن یا از بین بردن مواد قابل اشتعال:

این روش در زمان آغاز حریق عملی
است و با قطع جریان، جابه جا کردن مواد، جدا کردن منابعی که تاکنون حریق به آنها
نرسیده، کشیدن دیوارهای حائل و یا خاکریز و همچنین رقیق کردن ماده سوختنی مایع را
امکان پذیر است.

4) کنترل واکنش­های زنجیره­ای:

برای این کار استفاده از برخی ترکیبات
هالن و جایگزین­های آن و برخی ترکیبات جامد مانند جوش شیرین بسیار موثر است. این
عمل برای کنترل حریق دشوارتر و پر هزینه ­تر از سایر روش­هاست، اما می­تواند به صورت
مکمل برای مواد پرارزش بکار رود.

کاربردها و
محدودیت­های استفاده از خاموش­کننده­های دستی آتش

خاموش کننده CO2

 

- مناسب برای اطفای حریق وسایل و تجهیزات الکتریکی و دارای قابلیت اندازه­گیری
(تابلوهای برق، کامپیوتر و...)

-در
محیط­ ها و فضای بسته بدون تهویه مناسب (اتاق­ها، دفاتر اداری و... ) به دلیل بروز
خفگی ناشی از کمبود اکسیژن، دارای محدودیت استفاده است.

-تماس با گاز هنگام خروج از نازل شیپوری سبب
آسیب­های جدی از قبیل سوختگی ناشی از دمای پایین می­گردد.

خاموش کننده آب و گاز / آب

-مناسب برای اطفای حریق وسایل و تجهیزاتی
که از خود خاکستر به جا می­گذارند (چوب، البسه و... ).

-استفاده در حریق­های الکتریکی به دلیل
ایجاد شرایط برق گرفتگی ممنوع است.

 

-استفاده در اطفای ­حریق­های مایعات قابل
اشتعال از قبیل نفت، گازوئیل و روغن­های صنعتی به دلیل عدم مخلوط شدن، پخش و پاشش
حریق و گسترش آن، ممنوع است.

-استفاده در حریق­های الکتریکی ه دلیل
ایجاد شرایط برق گرفتگی ممنوع است.

-استفاده در اطفای حریق­های آشپزخانه
(روغن­های آشپزی) به دلیل پخشکردن و گسترش حریق ممنوع است.

-استفاده در حریق­هایی که شامل اسناد و
مدارک مهم است به دلیل تماس آب با آنها و از بین رفتن دارای محدودیت استفاده است.

خاموش کننده پودر و گاز

-مناسب برای اطفا یحریق مایعات قابل
اشتعال ( نفت، گازوئیل، روغن های صنعتی و... )

 

-استفاده در اطفای حریق وسایل و تجهیزاتی
که از خود خاکستر به جا می ­گذارند و در حالت تلنبار هستند، به دلیل برگشت شعله
دارای محدودیت استفاده است.

-استفاده در اطفای حریق وسایل و تجهیزات
الکتریکی حساس که قابلیت اندازه­گیری دارند همانند کامپیوترها، ابزار دقیق و سایر
تجهیزات دارای قابلیت اندازه­گیری به دلیل نفوذ پودر در آنها و ایجاد آسیب و
اختلال در عملکرد، دارای محدودیت استفاده است.

پایان خبر